Streszczenie — Złodziejka książek

Zimą 1939 roku matka wiezie dziewięcioletnią Liesel Meminger i jej młodszego brata do obcych ludzi, którzy mają się nimi zająć. Brat umiera w pociągu, a na jego pogrzebie Liesel zabiera książkę zgubioną przez grabarza. W Molching pod Monachium zamieszkuje u Hansa i Rosy Hubermannów. Hans uczy ją czytać, a sąsiad Rudy zostaje jej przyjacielem. Liesel wyciąga książkę ze stosu palonego w urodziny Hitlera i zaczyna czytać w bibliotece żony burmistrza. Hubermannowie ukrywają w piwnicy Żyda Maksa, który pisze dla niej własne opowieści. Gdy Hans pomaga więźniowi, Max musi odejść. W 1943 roku bomby niszczą ulicę, a ocalała tylko Liesel, która pisała w piwnicy.

Prolog. Trzy spotkania

Śmierć przedstawia się czytelnikowi i opisuje swoją pracę. Zbiera dusze zmarłych i stara się nie przyglądać żywym. Zrobiła jednak wyjątek dla jednej dziewczynki, którą widziała trzy razy. Pierwszy raz w zimowym pociągu, w którym umarł jej młodszy brat. Drugi raz przy rozbitym samolocie, którego pilot zginął. Trzeci raz w gruzach zbombardowanej ulicy, gdzie dziewczynka siedziała z książką w rękach. Śmierć podniosła wtedy upuszczony przez nią zeszyt i postanowiła opowiedzieć jej historię.

Część 1. Pogrzeb w śniegu i nowy dom

W styczniu 1939 roku Liesel, jej matka i mały Werner siedzą w pociągu. Matka nie może się nimi dłużej opiekować, bo ojciec dzieci, komunista, został zabrany przez nazistów. Werner umiera w drodze. Chłopca chowają na cmentarzu w małym miasteczku przy torach. Pomocnik grabarza gubi w śniegu książkę, a Liesel ją zabiera, choć nie umie czytać. To Podręcznik grabarza.
Nowym domem Liesel staje się mieszkanie Hubermannów przy Himmelstrasse w Molching. Rosa jest szorstka, krzykliwa i bez przerwy przeklina, ale dba o dom i rodzinę. Hans maluje mieszkania, gra na akordeonie i od początku okazuje dziewczynce cierpliwość i ciepło. Liesel co noc budzi się z koszmarów o zmarłym bracie. Hans siedzi wtedy przy niej i gra jej na akordeonie. Kiedy odkrywa schowaną przez nią książkę, zaczyna uczyć Liesel czytać. Lekcje odbywają się w nocy, potem w piwnicy i nad rzeką Amper.
Liesel poznaje sąsiada, Rudy’ego Steinera. Chłopak podziwia czarnoskórego sprintera Jessego Owensa. Pewnego wieczoru wysmarował się węglem i pobiegł sto metrów na boisku. Jesienią wybucha wojna.

Część 2. Książka z ogniska

Na Boże Narodzenie Liesel dostaje od Hansa dwie książki. Hans kupił je za pieniądze ze sprzedaży skręcanych papierosów. Dziewczynka coraz lepiej czyta. Pomaga Rosie nosić pranie do zamożnych domów, w tym do willi burmistrza. Pisze też listy do matki, ale nigdy nie dostaje odpowiedzi. Powoli rozumie, że matki już nie zobaczy.
20 kwietnia 1940 roku Molching świętuje urodziny Hitlera. Na placu płonie stos książek uznanych za szkodliwe. Po uroczystości Liesel wyciąga z tlącego się popiołu książkę Wzruszenie ramion i chowa ją pod ubraniem. Widzi to żona burmistrza.

Część 3. Biblioteka burmistrzowej i droga Maksa

Liesel boi się zanieść pranie do willi burmistrza, bo myśli, że Ilsa Hermann ją wyda. Kobieta zamiast tego prowadzi ją do swojej biblioteki i pozwala czytać. Liesel dowiaduje się, że jedyny syn Ilsy, Johann, zginął na pierwszej wojnie światowej, a matka do dziś nie może się z tym pogodzić. Latem Liesel i Rudy kradną z sadów jabłka i inne jedzenie, bo w domach brakuje pieniędzy.
Równolegle Śmierć opowiada o młodym Żydzie, Maksie Vandenburgu, który od dłuższego czasu ukrywa się przed nazistami. Od Hansa dostaje egzemplarz Mein Kampf i klucz do domu. Max wyrusza w drogę do Molching z książką Hitlera w ręku. Dzięki niej mniej się wyróżnia w pociągu i podczas kontroli. Pewnej nocy staje pod domem przy Himmelstrasse 33.

Część 4. Gość w piwnicy

Śmierć cofa się do pierwszej wojny światowej. Hans był wtedy żołnierzem i zaprzyjaźnił się z Erikiem Vandenburgiem, ojcem Maksa. To od Erika Hans nauczył się gry na akordeonie. Erik uratował go na froncie, ale sam zginął. Hans zachował jego akordeon i obiecał pomóc rodzinie przyjaciela. Teraz dotrzymuje słowa.
Max zamieszkuje w piwnicy Hubermannów. Rosa karmi go i opiekuje się nim, choć wciąż narzeka. Hans tłumaczy Liesel, że jeśli komuś zdradzi tajemnicę, wszyscy zginą. Max i Liesel z czasem się zbliżają. Oboje budzą się z koszmarów, oboje stracili rodzinę. Max zamalowuje farbą kartki Mein Kampf i na białych stronach pisze i rysuje dla Liesel opowieść o sobie, zatytułowaną Zbędny człowiek.

Część 5. Książka w rzece

Śmierć zapowiada, że Rudy nie przeżyje wojny. Dopiero potem opowiada, co się działo w 1941 roku. Max ćwiczy w ukryciu i wyobraża sobie, że walczy na pięści z Hitlerem. Burmistrz rezygnuje z usług Rosy. Rozgniewana Liesel kłóci się z Ilsą i wykrzykuje jej gorzkie słowa.
Rudy ma coraz więcej kłopotów w Hitlerjugend, bo nie słucha przełożonego i staje w obronie słabszego kolegi Tommy’ego Müllera. Liesel i Rudy zaczynają wchodzić przez okno do biblioteki burmistrza i zabierać stamtąd książki. Ilsa najwyraźniej o tym wie i im nie przeszkadza. Jedną z ukradzionych książek starszy chłopiec wrzuca zimą do rzeki Amper. Rudy skacze do lodowatej wody i ją wyławia. Liesel nadal nie daje mu całusa.

Część 6. Choroba Maksa

Śmierć opisuje, jak w 1942 roku ma coraz więcej pracy na całym świecie. W Molching Liesel przynosi Maksowi do piwnicy śnieg i lepi z nim bałwana. Wkrótce potem Max ciężko choruje i traci przytomność. Liesel codziennie siedzi przy nim, czyta mu na głos i przynosi drobne podarunki. Dorośli zastanawiają się w tajemnicy, co zrobią, jeśli Max umrze w ich domu. W końcu Max odzyskuje przytomność i powoli wraca do sił.
Do miasteczka przyjeżdżają członkowie partii, którzy sprawdzają piwnice, czy nadają się na schrony. Liesel gra akurat w piłkę na ulicy i chce uprzedzić rodziców. Po zderzeniu z innym dzieckiem trafia do domu tuż przed kontrolą. Max chowa się w piwnicy, a kontrolerzy niczego nie znajdują.

Część 7. Syreny i kolumna do Dachau

Rudy wygrywa kilka biegów na zawodach sportowych, co zwraca na niego uwagę nazistów. W jednej z książek z biblioteki burmistrza Liesel znajduje list od Ilsy.
Nad Molching zaczynają przelatywać samoloty. Mieszkańcy ulicy chowają się w głębszej piwnicy Fiedlerów. Max musi zostać sam w domu. W schronie Liesel czyta na głos, żeby uspokoić przerażonych sąsiadów. Frau Holtzapfel, która od lat nienawidzi Rosy, prosi potem dziewczynkę, by przychodziła czytać jej regularnie, a w zamian oddaje Hubermannom swój przydział kawy.
Przez miasteczko żołnierze prowadzą kolumnę wycieńczonych Żydów do Dachau. Hans podaje jednemu z więźniów kawałek chleba. Żołnierz bije ich obu na oczach sąsiadów. Hans boi się, że teraz ktoś przyjdzie przeszukać dom. Max tej samej nocy odchodzi, żeby nie narażać rodziny. Hans czeka na karę. Wreszcie na ulicy zjawiają się mężczyźni w płaszczach, ale idą do Steinerów, nie do niego.

Część 8. Pożegnania

Naziści chcą wysłać Rudy’ego do szkoły dla wybranej młodzieży. Rodzice się na to nie godzą. Wkrótce ojciec Rudy’ego, Alex Steiner, zostaje powołany do wojska. Hans również dostaje powołanie. Przypuszcza, że to kara za pomoc Żydowi. Trafia do jednostki, która po nalotach gasi pożary i wydobywa ludzi spod gruzów.
Liesel i Rudy rozrzucają chleb na drodze, którą przechodzą kolumny więźniów. Pewnego dnia Rosa daje Liesel szkicownik zostawiony przez Maksa. Jest w nim druga opowieść, w której Max pisze o sile słów i o tym, jak nimi można ranić i leczyć.

Część 9. Synowie Frau Holtzapfel

Z frontu pod Stalingradem wraca Michael, syn Frau Holtzapfel. Przynosi wiadomość, że jego brat Robert nie żyje. Liesel nadal czyta sąsiadce, choć ta pogrążona jest w żałobie. Hans ulega wypadkowi ciężarówki. Łamie nogę i zostaje odesłany do domu.
Podczas jednego z nalotów nad miastem rozbija się samolot. Rudy i Liesel podbiegają do wraku, a pilot umiera na ich oczach. To drugie spotkanie Śmierci z Liesel. Wkrótce Hans wraca do domu.

Część 10. Złodziejka książek

Liesel szuka twarzy Maksa w każdej kolumnie więźniów. Michael Holtzapfel, który nie umie żyć z poczuciem winy, odbiera sobie życie. Wkrótce potem Liesel widzi Maksa wśród Żydów pędzonych do Dachau. Podbiega do niego, ale nie może mu pomóc, a żołnierze ją odpędzają.
W bibliotece burmistrza Liesel w przypływie złości wyrywa kartki z książki i zostawia Ilsie list, że więcej nie przyjdzie. Ilsa przynosi jej mały czarny notes i zachęca, by zaczęła pisać. Liesel co noc schodzi do piwnicy i spisuje swoją historię. Nadaje jej tytuł Złodziejka książek.
W 1943 roku na Himmelstrasse spadają bomby. Syreny włączają się za późno i mieszkańcy śpią w domach. Liesel jest w piwnicy nad notesem i dlatego przeżywa. Ratownicy wydobywają ją z gruzów. Hans, Rosa, Rudy, Frau Holtzapfel i inni sąsiedzi nie żyją. Liesel całuje martwego Rudy’ego, czego nie zrobiła za jego życia. Jej notes zostaje w gruzach, a Śmierć go zabiera.

Epilog. Ostatni kolor

Śmierć wraca na koniec do Liesel, która umiera jako stara kobieta na przedmieściach Sydney. Ma wtedy własną rodzinę. Śmierć opowiada też, co działo się po nalocie. Liesel zamieszkała u burmistrza i jego żony. Po wojnie wrócił Alex Steiner i otworzył zakład krawiecki, w którym Liesel pracowała. Pewnego dnia wszedł tam Max, który przeżył obóz. Gdy Śmierć zabiera duszę Liesel, oddaje jej notes zgubiony w gruzach. Przyznaje, że ludzie wciąż ją zadziwiają, bo potrafią być jednocześnie okrutni i piękni.