Makduf — charakterystyka postaci
Tan Fife, zabójca Makbeta w utworze Makbet. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Makduf pojawia się w sztuce rzadziej niż Makbet czy jego żona, ale każdą sceną przesuwa akcję. To on rankiem po zabójstwie wchodzi do komnaty króla i wybiega z krzykiem, że „swego arcydzieła zamęt dokonał”. To on jako jedyny nie jedzie na koronację do Scone, tylko wraca do siebie do Fife — gest, który wszyscy odczytują właściwie. I to on wyjeżdża do Anglii szukać pomocy u Malkolma.
Za tę decyzję płaci najstraszliwszą cenę w całej tragedii. Makbet, dowiedziawszy się o ucieczce, każe zająć zamek w Fife i wymordować wszystkich, którzy noszą nazwisko Makdufa. Ginie jego żona i mały syn. Sam Makduf jest wtedy w Anglii i musi wysłuchać tej wiadomości od Rossa — scena, w której najpierw milczy, potem woła „On nie ma dzieci!”, a na radę, by znosił to jak mąż, odpowiada: „jak człowiek ją zniosę, ale jak człowiek czuć ją równie muszę”.
Zanim to nastąpi, przechodzi próbę, którą urządza mu Malkolm. Królewicz przypisuje sobie wszystkie możliwe wady — rozpustę, chciwość, brak każdej z cnót królewskich — żeby sprawdzić, czy Makduf jest szpiegiem Makbeta. Gdy ten w rozpaczy odmawia mu prawa do tronu i sam odchodzi, Malkolm odwołuje oszczerstwa i wyjawia, że ma już tysiące angielskiego wojska. Próba pokazuje, że Makduf nie chce nowego tyrana, tylko dobrego króla.
W finale zastrzega sobie jedno prawo: to on ma stanąć naprzeciw Makbeta. Gdy tyran powołuje się na przepowiednię o człowieku zrodzonym z kobiety, Makduf odpowiada, że został „przed czasem ze swojej matki wydarty łona”. Zabija go, przynosi jego głowę i pierwszy wita Malkolma jako króla. Jest ramieniem sprawiedliwości — ale Szekspir nie pozwala o tym zapomnieć, że zapłacił za to życiem żony i dzieci.
Cechy — Makduf
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Prawość | Pierwszy nie uznaje nowego porządku: nie jedzie na koronację Makbeta do Scone. |
| Odwaga cywilna | Wyjeżdża do Anglii szukać pomocy, choć wie, że naraża rodzinę. |
| Zdolność do żalu | Wiadomość o rzezi przyjmuje najpierw milczeniem, potem otwartym płaczem — i nie wstydzi się tego. |
| Determinacja | Żąda, żeby to jemu pozwolono stanąć naprzeciw Makbeta. |
| Wyjątkowe narodziny | Nie jest „zrodzony z kobiety” w zwykłym sensie, co czyni go jedynym możliwym zabójcą tyrana. |
Częste pytania — Makduf
Kim jest Makduf?
Tanem Fife, jednym z możnych szkockich. Odkrywa ciało zamordowanego Duncana, odmawia udziału w koronacji Makbeta i wyjeżdża do Anglii, by wspólnie z Malkolmem obalić tyrana. Ostatecznie zabija Makbeta w pojedynku.
Dlaczego Makbet każe wymordować rodzinę Makdufa?
Bo pierwsza zjawa ostrzegła go przed tanem Fife, a Makduf uciekł do Anglii, zanim Makbet zdążył go dosięgnąć. Rzeź nie ma żadnego celu politycznego — to czysta zemsta i najbardziej bezsensowna zbrodnia w całej sztuce.
Dlaczego Makduf zostawił żonę i dzieci?
Wyjechał po pomoc, nie uprzedzając ich. Lady Makduf odbiera to jako zdradę i mówi synkowi, że ojciec ich nie kocha; Ross tłumaczy ją tym, że „okrutne to czasy”. Sam Makduf obwinia potem siebie: „Grzeszny Makdufie, za ciebie zginęły! (…) Boć nie za ich grzechy, ale za moje, mord na ich spadł dusze”.
Na czym polega próba, jaką urządza mu Malkolm?
Malkolm przypisuje sobie wszystkie wady, jakie może mieć władca, żeby sprawdzić, czy Makduf nie jest wysłannikiem Makbeta. Dopiero gdy gość w rozpaczy odmawia mu prawa do tronu, królewicz odwołuje oszczerstwa i ujawnia, że szykuje wyprawę.
Dlaczego to Makduf może zabić Makbeta?
Bo druga zjawa obiecała Makbetowi, że nie zabije go „człowiek, którego rodziła kobieta”, a Makduf — jak sam mówi — został przed czasem wydarty z łona matki. Formalnie nie jest więc objęty przepowiednią.
Jak reaguje Makduf na wieść o śmierci rodziny?
Najpierw milczy, potem pyta, czy zginęli wszyscy, i woła: „On nie ma dzieci!”. Gdy Malkolm radzi mu znieść to po męsku, odpowiada, że zniesie to jak człowiek, ale jak człowiek musi to też przeżyć — po czym prosi tylko o prawo do pojedynku.