Streszczenie — Dzieci z Bullerbyn

Lisa mieszka z braćmi Lassem i Bossem w Zagrodzie Środkowej w szwedzkiej wiosce Bullerbyn. W dwóch sąsiednich zagrodach mieszkają Olle oraz siostry Britta i Anna. Na ósme urodziny Lisa dostaje własny pokój, a z jego okna przesyła koleżankom liściki w pudełku na sznurku. Dzieci pielą rzepę, nocują w stogu siana, uczą się w szkole w Wielkiej Wsi, a śnieżycę przeczekują u gburowatego szewca. Olle dostaje psa Svippa, a potem siostrzyczkę Kerstin. Dzieci świętują Gwiazdkę, Wielkanoc i noc świętojańską, ratują Lassego z przerębli, szukają skarbu i sprzedają wiśnie przy szosie. Lisa wychowuje jagnię Pontusa. Książkę zamyka nocna wyprawa na raki.

Część 1. Trzy zagrody i sześcioro dzieci

Lisa przedstawia Bullerbyn. To wioska z trzema zagrodami stojącymi tuż obok siebie, Północną, Środkową i Południową. W Środkowej mieszka Lisa ze starszymi braćmi, Lassem i Bossem. Północna należy do rodziny Britty i Anny, a Południowa do rodziców Ollego, który nie ma rodzeństwa. Lisa ma siedem lat i bardzo chciałaby mieć siostrę, bo z braćmi bywa ciężko. Dawniej spała z nimi w jednym pokoju. Lasse opowiadał po ciemku historie o duchach, a raz chłopcy przesuwali krzesło przywiązanym sznurkiem, żeby siostra myślała, że to sprawka ducha. Kiedy Lisa chciała czytać, gasili światło, a kiedy chciała spać, bawili się dalej. Między Zagrodą Środkową a Południową rośnie stara lipa. Chłopcy przechodzą po jej konarach z okna do okna, zamiast schodzić po schodach.

Część 2. Urodziny i własny pokój

W dniu ósmych urodzin Lisa dostaje do łóżka gorącą czekoladę i kwiatki, ale żadnego prezentu, więc jest trochę rozczarowana. Wtedy tata zanosi ją do pokoju, w którym dawniej mieszkała babcia. Pokój jest odmieniony. Ściany pokrywa nowa tapeta w różyczki, na podłodze leżą dywaniki, a meble zrobił sam tata. Odtąd Lisa ma własny kąt. Po południu przychodzą goście. Od Ollego solenizantka dostaje czekoladowy torcik, od sióstr z Zagrody Północnej książkę z bajkami. Okno nowego pokoju wychodzi wprost na okno Britty i Anny. Dziewczynki rozpinają między domami sznurek i przesuwają po nim pudełko po cygarach z liścikami. Zimą umawiają się latarkami, a trzy błyski oznaczają, że trzeba przyjść, bo jest coś ważnego do powiedzenia.

Część 3. Wakacje, kotki i pies Ollego

Rok szkolny kończy się uroczystością w udekorowanej klasie, na którą przychodzą rodzice. W wakacje dzieci pielą rzepę i dostają kilka öre za każdy rządek. Żeby się nie nudzić, chłopcy wymyślają własny język, a dziewczynki zaraz układają swój. Pewnego dnia nadciąga burza i dzieci przeczekują ją w chacie Kristin z Zagajnika. Uboga staruszka częstuje je kawą zbożową i waflami. Jej kotka ma młode, więc każda zagroda dostaje jedno kocię. Kotek z Zagrody Środkowej dostaje imię Mruczek. Lisa opowiada też, skąd Olle ma psa. Dawniej Svipp był psem szewca Grzecznego. Szewc trzymał go na łańcuchu i mało się nim przejmował. Olle przynosił psu kości, a gdy szewc zwichnął nogę, wziął opiekę nad Svippem na siebie. Kiedy Grzeczny wyzdrowiał i zakazał mu odwiedzin, ojciec Ollego odkupił psa. Lisa hoduje króliki, Bosse ma kurę Albertynę, która wykluła się z jajka podłożonego sowom, a Lasse próbuje hodować szczury, które w końcu mu uciekają. Siostry z Zagrody Północnej nie mają własnego zwierzaka, mają za to dziadziusia. Staruszek słabo widzi, więc dzieci czytają mu gazetę, a on opowiada im o dawnych czasach.

Część 4. Lato pełne tajemnic

W czasie sianokosów dzieci jeżdżą na wozach i skaczą ze stogów. Konkurs na najwyższy skok wygrywa Lasse, ale ląduje tak boleśnie, że nikt nie próbuje go pobić. Dziewczynki odkrywają polany pełne poziomek i nie chcą zdradzić chłopcom, gdzie one są. Chłopcy mają własny sekret, czyli groty wydrążone w sianie, do których prowadzi tylko mapa. Lisa przypadkiem wpada na tę mapę, gdy wspina się na lipę. W zamian dziewczynki prowadzą chłopców do poziomek, rzucając im patyczki, ale najlepszego miejsca nie zdradzają. Potem dzieci nocują w stogach siana, chłopcy w jednym, dziewczynki w drugim. W ciemności dziewczynki boją się włóczęgów, a chłopcy podkradają się i wyją jak duchy. Nad ranem zziębnięte dzieci zjawiają się w kuchni, a służąca Agda poi je gorącym mlekiem.

Część 5. Ucieczka, pokoik i Indianie

Dziadziuś opowiada Lisie i Annie, że jako sierota musiał pracować u złych ludzi i w końcu od nich uciekł. Dziewczynki postanawiają też uciec z domu, choć nie mają żadnego powodu. Lisa przywiązuje sobie sznurek do palca u nogi i wypuszcza go przez okno, żeby Anna mogła ją obudzić. Anna kładzie pod poduszkę gałązki jałowca, które podobno nie dają zasnąć. Rano za sznurek ciągną Lasse i Bosse, a Anna śpi w najlepsze. Później dziewczynki urządzają sobie pokoik do zabawy wśród skał na pastwisku. Chłopcy szybko go odkrywają i się z nich naśmiewają. Dziewczynki odpłacają im tym samym. Z pomocą Svippa znajdują w zaroślach szałas chłopców. Wszyscy bawią się w nim w Indian, a za wrogie plemię Komanczów uchodzą krowy na pastwisku.

Część 6. Jesień w szkole i przebieranki

Po wakacjach dzieci znów wychodzą do szkoły o siódmej rano. Pewnego dnia okazuje się, że nauczycielka, która mieszka na piętrze szkoły, zachorowała, a kobieta, która miała jej pomóc, nie przyszła. Dzieci przynoszą drewno, palą w piecu, sprzątają i gotują obiad. Innego wieczoru dorośli wyjeżdżają na przyjęcie, a dzieci postanawiają się przebrać. Dziewczynki wkładają stare suknie i męskie ubrania ze strychu i idą tak do Agdy, która w pierwszej chwili się przestrasza. Potem przebierają się też chłopcy i cała szóstka daje przedstawienie dla dziadziusia, który śmieje się serdecznie, choć niewiele widzi.

Część 7. Śnieżyca i czekanie na święta

Długo nie ma śniegu i dzieci boją się, że Gwiazdka będzie zielona. W ostatnim tygodniu przed świętami śnieg w końcu spada, a potem zamienia się w zamieć. Nauczycielka proponuje dzieciom z Bullerbyn nocleg, ale one wiedzą, że rodzice będą się martwić, i ruszają do domu. Brną przez zaspy, trzymając się za ręce, ale wichura jest coraz silniejsza. Schronienie daje im dopiero szewc Grzeczny. Wpuszcza dzieci bez radości, a kolację zjada sam i niczym ich nie częstuje. Gdy wiatr cichnie, po dzieci przyjeżdża tata Lisy z pługiem śnieżnym. Potem nadchodzi ostatni dzień nauki przed feriami. Dzieci kupują kolorowy papier, budują ze śniegu latarnię, wystawiają snopki dla ptaków, a wieczorem kleją u dziadziusia koszyczki na choinkę.

Część 8. Siostrzyczka Ollego i Gwiazdka

Druga część zaczyna się od nowiny. W Zagrodzie Południowej urodziła się siostra Ollego, Kerstin, więc w Bullerbyn jest już siedmioro dzieci. Gwiazdka zaczyna się od pieczenia pierników. Dzieci odliczają groch, zamykają w butelce dokładnie 322 ziarenka i każą wszystkim zgadywać, ile ich jest. Kto zgadnie najdokładniej, dostaje w nagrodę wielkie ciastko. Ojcowie zabierają dzieci do lasu po choinki. Jedno małe drzewko jest przeznaczone dla Kristin z Zagajnika, której dzieci zanoszą je razem z koszem smakołyków. Potem maczają chleb w rondlu, w którym gotuje się świąteczne mięso, a o zmroku w czapkach krasnoludków roznoszą prezenty po zagrodach. Wieczorem tata czyta fragment Biblii o narodzeniu Jezusa, a potem przychodzi pora na podarunki. Lisa dostaje ich aż piętnaście.

Część 9. Sanki, Sylwester i wizyta u cioci

W drugi dzień świąt Lasse wyciąga wielkie sanie do zwożenia drewna. Do zjazdów przyłączają się ojcowie i bawią się tak dobrze, że dzieci muszą przynieść drugie sanki. Potem dzieci urządzają wyścig dwóch sanek, które udają okręty. Chłopcy na Długim Wężu lądują w śniegu, a Lasse kończy wyścig z guzem na głowie. W Sylwestra dzieci czuwają do północy w pokoju Lisy i leją ołów, żeby poznać przyszłość. Odlew Lisy przypomina rower, o którym dziewczynka marzy. Bosse nie wytrzymuje i zasypia przed północą, więc reszta wita Nowy Rok bez niego. W czasie ferii wszystkie trzy rodziny jadą saniami na przyjęcie do cioci Jenny. Dzieci bawią się z jej córkami w czarownicę, dorośli grają z nimi w ciuciubabkę i fanty, a nocleg poza domem jest największą atrakcją.

Część 10. Przerębel i figle w szkole

Ojcowie wyrąbują w zamarzniętym jeziorku przerębel, bo potrzebują lodu do lodowni. Dzieci obiecują, że będą uważać, ale Lasse popisuje się, jeżdżąc na łyżwach tyłem, i wpada do wody. Reszta kładzie się na lodzie w łańcuchu, a Bosse z samego końca wyciąga brata. Mama jest na niego zła, a przemoczony Lasse musi się wygrzać w łóżku. W szkole wszystkie dzieci uczą się w jednej klasie u jednej nauczycielki. Lasse przynosi nadmuchiwanego prosiaczka, który piszczy akurat wtedy, gdy Lisa czyta o królu Gustawie Wazie, i za karę stoi w kącie. Pierwszego kwietnia dzieci przestawiają szkolny zegar i zjawiają się w klasie dużo za wcześnie, a nauczycielka myśli, że zaspała. Po południu Lasse nabiera Ollego, że pewien handlarz skupuje kamienie. Olle dźwiga do niego cały worek, a handlarz okazuje się skupywać szmaty.

Część 11. Wielkanoc, sprawunki i Wodnik

W Wielkim Tygodniu dzieci przypinają sobie nawzajem do pleców kartki z żartobliwymi napisami. Służąca Agda chodzi z kartką o tym, jak bardzo lubi parobka Oskara. W Wielki Czwartek dzieci przebierają się za czarownice i jeżdżą na miotłach. W czasie świąt malują pisanki, szukają jajek ze słodyczami i sprawdzają, kto zje najwięcej jajek na twardo. Ten konkurs wygrywa Bosse. W ferie Lisa i Anna idą do sklepu w Wielkiej Wsi z zakupami dla kilku domów, ale niczego nie zapisują. Układają nawet piosenkę, żeby lepiej zapamiętać listę. Mimo to kilka razy zawracają spod rozstajów, bo wciąż wraca do nich myśl o czymś niekupionym. Sprzedawca, wujek Emil, ma z nimi świetną zabawę. Innym razem tata zabiera dzieci do młyna. Jan z Młyna opowiada o trollu i o Wodniku, który nocami gra na skrzypcach. Dzieci wymykają się nocą, żeby go zobaczyć. Lasse idzie przodem, a gdy reszta podkrada się do potoku, okazuje się, że to on siedzi nagi na kamieniu i gra na grzebieniu.

Część 12. Chrzciny, deszczowy dzień i skarb

Olle zachwyca się siostrzyczką, ale reszcie dzieci noworodek wydaje się czerwony i pomarszczony. Zmieniają zdanie w dniu chrzcin, gdy widzą, że niemowlę jest już śliczne. Odtąd Lisa i Anna chętnie pomagają przy Kerstin, a raz same ją kąpią, przewijają i wożą w wózku. W deszczowy dzień Lisa jest pokłócona z siostrami z Zagrody Północnej, a bracia leżą przeziębieni. Za radą mamy piecze ciasto i zaprasza na nie koleżanki, więc kłótnia mija. Potem maluje stół na werandzie, a chorzy bracia nagle czują się lepiej, bo też chcą malować. Na strychu dzieci znajdują kartkę o perłach zakopanych na wyspie. Britta od razu podejrzewa żart chłopców. Na wyspie dziewczynki szybko znajdują puszkę z liścikiem, który z nich kpi. Wkładają do niej bobki zostawione przez barana i piszą, że to prawdziwe perły. Chłopcy otwierają puszkę i wpadają we wściekłość, a dziewczynki wyskakują z kryjówki i śmieją się do rozpuku.

Część 13. Jak sprawić komuś przyjemność

Jesienią nauczycielka mówi, że ludzie powinni sprawiać sobie nawzajem przyjemność. Lisa i Anna zabierają się do tego z zapałem, ale bez powodzenia. W domu nikt nie potrzebuje ich pomocy. Dziadziusia męczy spacer, na który go wyciągają, a najbardziej cieszy go odpoczynek. Chora Kristin z Zagajnika po kilku piosenkach oznajmia, że musi wyjść. Parobek Oskar nie ma pojęcia, co zrobić z bukietem, i szybko się go pozbywa. Udaje się dopiero wtedy, gdy dziewczynki odwiedzają chorą koleżankę z klasy, Martę. Lisa oddaje jej swoją lalkę, Anna zaś przynosi bajki. Wkrótce potem dziadziuś kończy osiemdziesiąt lat. Odwiedza go cała wioska, przychodzą listy i depesze, a o jubileuszu pisze nawet gazeta. Dziewczynki postanawiają, że nigdy nie opuszczą Bullerbyn.

Część 14. Goście z miasta i jagnię Pontus

Trzecia część zaczyna się od wyjaśnienia nazwy wioski. Bullerbyn to Hałasowo, a mama Lisy twierdzi, że to przez dzieci. Pewnego dnia przyjeżdża samochodem elegancka pani z córką Moniką. Lasse popisuje się na szczudłach i kończy popis w wiadrze z karmą dla świń. Na pożegnanie Monika daje Lisie broszkę z czerwonych koralików. Wiosną owca, która nie ma mleka, traci jedno jagnię, a drugie słabnie. Lisa karmi je z butelki i daje mu na imię Pontus. Kiedy w szkole ma być lekcja o zwierzętach gospodarskich, dziewczynka przyprowadza do klasy swojego baranka. Nauczycielka pozwala mu zostać, ale zabrania innym przyprowadzać zwierzęta. Lisa oddaje Pontusowi drugie śniadanie.

Część 15. Powroty ze szkoły, ząb Ollego i Skrzynia Mędrców

Mama dziwi się, że droga ze szkoły trwa dwa razy dłużej niż do szkoły. Lisa wyjaśnia, ile rzeczy trzeba po drodze zrobić. Bosse znajduje koronę i kupuje cukierki dla wszystkich, dzieci urządzają konkursy, a na zalanej łące szewca udają rozbitków na kamieniu. Grzeczny spieszy im na pomoc, przekonany, że naprawdę toną, a kiedy odkrywa, że to zabawa, wpada w złość. Olle boi się wyrwać ruszający się ząb, choć nauczycielka każe mu się go pozbyć. Wieczorem przywiązuje do niego nitkę, ale nie ma odwagi pociągnąć. Gdy zasypia, Lasse przechodzi po lipie do jego pokoju i jednym szarpnięciem wyrywa ząb. Śpiący przyjaciel niczego nie czuje. Lisa i Anna spędzają czas w zielonym parowie, udają księżniczki i próbują odczarować żabę. Chłopcy zbierają swoje mleczne zęby w tajnej Skrzyni Mędrców. Przysięgają, że nie dostanie się ona w ręce niewiernych, czyli dziewczynek. Dziewczynki, ukryte na strychu, wszystko słyszą. Podmieniają ząbki na starą sztuczną szczękę Agdy.

Część 16. Lato, wiśnie i raki

Latem dzieci bawią się w ludzi pierwotnych wśród skał, a przed burzą chronią się w Grzmiącej Jamie. Potem płyną na wyspę i zapominają, że dorośli wywieźli tam groźnego barana Ulryka. Baran rusza do ataku, a dzieci chowają się, gdzie kto może. Lasse ucieka do starej szopy, Ulryk wpada tam za nim, a chłopiec wydostaje się dziurą w dachu i zamyka barana w środku. Przed odpłynięciem otwiera mu drzwi. W noc świętojańską wszyscy tańczą wokół przystrojonego słupa. Agda mówi dziewczynkom, że jeśli bez słowa pokonają dziewięć płotów, a potem włożą pod poduszkę zioła dziewięciu gatunków, zobaczą we śnie swojego przyszłego męża. Chłopcy robią wszystko, żeby je rozśmieszyć. Lisie nic się nie śni, ale i tak wie, że wyjdzie za Ollego. Gdy wiśnie obradzają, Lasse wymyśla handel. Dzieci zakładają Wiśniową Spółdzielnię i sprzedają owoce przy szosie. Najpierw samochody je mijają, ale po zmianie miejsca kierowcy zaczynają się zatrzymywać i towar schodzi. Zarobione trzydzieści koron dzielą po równo. Kiedy dorośli jadą na przyjęcie do pastora, Lisa i Anna opiekują się Kerstin. Mała wpada do rowu z wodą, brudzi się jedzeniem, a w końcu wysmarowuje się pastą do butów. Dziewczynki zaczynają wątpić, czy chcą zostać piastunkami. Książkę zamyka wyprawa na raki nad jezioro. Ojcowie z dziećmi spędzają noc przy ognisku, a o świcie wyjmują z wody kosze pełne raków. Lisa jest zmęczona, ale bardzo szczęśliwa.