Problematyka — Dywizjon 303
Motywy, symbole i interpretacja — z odwołaniem do konkretnych scen utworu.
Odwaga i bohaterstwo
Fiedler opisuje ludzi, którzy codziennie ryzykują życie. Karubin atakuje wroga bez naboi, Daszewski walczy o przeżycie mimo paraliżu, a ranni wracają do dywizjonu, gdy tylko wyzdrowieją. Autor pokazuje jednak także strach. Wünsche w chmurze traci zimną krew, a Frantiszek pod koniec życia boi się ziemi. Bohaterstwo nie oznacza więc braku lęku, tylko działanie mimo niego.
Koleżeństwo i braterstwo broni
Piloci dywizjonu tworzą wspólnotę. Łokuciewski i Paszkiewicz osłaniają bezbronnego Fericia, choć sami mogą zginąć. Lotnicy cieszą się z sukcesów kolegów i opłakują poległych. Do tej wspólnoty należą także mechanicy, lekarz i Czech Frantiszek, który woli walczyć z Polakami niż w innym dywizjonie.
Patriotyzm na obczyźnie
Lotnicy walczą nad Anglią, ale myślą o Polsce. Każdy strącony bombowiec jest dla nich odpowiedzią na klęskę z września 1939 roku. Tęsknią za domem i za bliskimi, o których nic nie wiedzą. Fiedler pokazuje, że walka u boku sojusznika była dla nich drogą do wolności własnego kraju.
Stereotypy i ich przełamywanie
Na początku Brytyjczycy patrzą na Polaków z rezerwą. Major Kellet wątpi, czy można im powierzyć obronę Londynu. Pierwsze walki zmieniają tę opinię, a w ostatnim rozdziale Anglicy „zaczynają poznawać Polaków”. Książka pokazuje, że ludzi trzeba oceniać po czynach, a nie po pochodzeniu.
Człowiek i maszyna
Pilot myśliwca jest w książce zrośnięty ze swoim samolotem. Decyzje zapadają w ułamkach sekund, a o życiu decydują wzrok, refleks i sprawność maszyny. Dlatego tak ważni są mechanicy, którzy dbają o każdy samolot. Fiedler podziwia technikę, ale zawsze pokazuje, że o zwycięstwie decyduje człowiek.
Wojna, propaganda i prawda
Książka powstała w czasie wojny i miała podnosić ducha. Fiedler podaje liczby zestrzeleń z ówczesnych komunikatów, a Niemców przedstawia jako bezwzględnych najeźdźców. Po wojnie historycy ustalili, że liczby zestrzeleń były zawyżone po obu stronach. Dywizjon 303 i tak pozostaje jedną z najlepszych jednostek bitwy. Dlatego przy lekturze trzeba odróżniać relację świadka od wyników późniejszych badań.