Streszczenie — Cudowny chłopak

R.J. Palacio · streszczenie krótkie i szczegółowe, plan wydarzeń oraz odsyłacze do charakterystyk bohaterów.

Streszczenie krótkie

Dziesięcioletni August Pullman urodził się ze zniekształconą twarzą i przeszedł dwadzieścia siedem operacji. Dotąd uczył się w domu, a teraz zaczyna piątą klasę w Beecher Prep. Jego pierwszymi przyjaciółmi zostają Summer i Jack. W Halloween August podsłuchuje jednak, jak Jack drwi z niego w rozmowie z Julianem. Jack w końcu rozumie swój błąd, bije Juliana i godzi się z Augustem, a Julian nastawia przeciw nim klasę. Siostra Augusta, Via, zmaga się z poczuciem, że rodzice o niej zapominają, i z utratą przyjaciółki Mirandy. W rezerwacie przyrody koledzy bronią Augusta przed starszymi chłopcami. Na zakończenie roku August dostaje medal za postawę.

Streszczenie szczegółowe — Cudowny chłopak

Część 1. August

Dziesięcioletni August Pullman już na pierwszych stronach uprzedza czytelnika, że nie jest zwykłym dzieckiem. Urodził się z wadą twarzy tak poważną, że obce dzieci uciekają na jego widok, a dorośli odwracają wzrok. Przeszedł dwadzieścia siedem operacji. Z tego powodu nie chodził do szkoły, a uczyła go mama. Opowiada też rodzinną historię swoich narodzin. Lekarz odbierający poród zemdlał, gdy go zobaczył, a nikt nie dawał noworodkowi szans na przeżycie pierwszej nocy.
Pod koniec lata rodzice mówią mu, że od września będzie uczniem piątej klasy w Beecher Prep, prywatnej szkole niedaleko domu. August jest przerażony, tym bardziej że jego dawny najlepszy kolega, Christopher, wyprowadził się z miasta. Okazuje się, że mama już wcześniej spotkała się z dyrektorem i że August zdał egzamin wstępny, nie wiedząc o tym. Chłopiec idzie z mamą do szkoły. Poznaje dyrektora, pana Tushmana, i jego sekretarkę, panią Garcię. Troje uczniów oprowadza go po budynku. Jack Will jest powściągliwy, ale miły. Charlotte stara się być uprzejma. Julian zachowuje się grzecznie przy dorosłych, ale w czasie zwiedzania pyta Augusta wprost, co mu się stało w twarz. Mimo to August postanawia, że chce chodzić do tej szkoły.
Pierwszego dnia w klasie pani Petosy wszyscy przedstawiają się po kolei. Julian pyta o warkoczyk Augusta, który chłopiec nosi na wzór uczniów Jedi, a potem wspomina postać z Gwiezdnych wojen o zniekształconej twarzy. Na angielskim pan Browne ogłasza, że co miesiąc klasa będzie poznawać jedno wskazanie, czyli zasadę wartą zapamiętania. Pierwsze mówi, że gdy trzeba wybrać między racją a dobrocią, lepiej wybrać dobroć. W stołówce August siedzi sam, dopóki nie dosiada się do niego Summer. Żartują, że ich letnie imiona upoważniają do założenia osobnego stolika. Wieczorem August ocenia dzień na pięć w dziesięciostopniowej skali, a potem obcina warkoczyk. Przed snem pyta mamę, dlaczego musi być taki brzydki.
We wrześniu i październiku August coraz lepiej czuje się przy Jacku, z którym siedzi na większości lekcji. Zauważa jednak, że inni uczniowie unikają jakiegokolwiek dotyku z nim. Październikowe wskazanie porównuje ludzkie uczynki do pomników. Na urodziny Augusta 10 października przychodzi tylko kilkoro dzieci z klasy, ale zjawia się Christopher i chłopiec jest zadowolony.
Augusta cieszy każde Halloween, bo w przebraniu nikt się na niego nie gapi. Mama przygotowała mu kostium Boby Fetta, ale rano, w pośpiechu, August wkłada zeszłoroczne przebranie Krwawego Krzyku. Nikt go więc nie rozpoznaje. W klasie słyszy, jak Julian rozmawia z chłopcem przebranym za mumię. To Jack. Jack mówi, że trzyma się z Augustem tylko dlatego, że poprosił go o to dyrektor, i dodaje o jego wyglądzie coś bardzo okrutnego. August ucieka z płaczem, zgłasza się do pielęgniarki i mama zabiera go do domu. Postanawia, że nigdy więcej nie wróci do szkoły.

Część 2. Via

Głos przejmuje Olivia, nazywana Via, starsza siostra Augusta. Porównuje rodzinę do układu, w którym August jest słońcem, a wszyscy krążą wokół niego. Przyzwyczaiła się do tego, że jej sprawy są zawsze na drugim miejscu, i rozumie, ile wycierpiał brat. Wspomina babcię, która jako jedyna dawała jej odczuć, że to ona jest dla kogoś najważniejsza. Po miesiącu spędzonym u niej Via przez chwilę zobaczyła brata tak, jak widzą go obcy. Niedługo potem babcia zmarła na zawał serca.
Via opisuje dokładnie twarz Augusta i jego operacje. Uważa, że czas przestać traktować go jak małe dziecko. Zastanawia się też, czy sama nie przekaże kiedyś wady swoim dzieciom. Zaczyna naukę w liceum, gdzie mało kto wie o jej bracie, i trochę jej to odpowiada. Jej dawne przyjaciółki, Miranda i Ella, zmieniły się przez wakacje. Miranda wróciła z obozu z różowymi włosami i nowym stylem, a wobec Vii jest chłodna. Kiedyś była bardzo czuła dla Augusta i to od niej dostał hełm astronauty, który przez lata nosił wszędzie. Via woli wrócić do domu sama, metrem, niż jechać z dawną przyjaciółką. W szkole szuka nowych znajomych wśród uczniów, którzy dużo czytają i dobrze się uczą.
W Halloween August wcześnie wraca ze szkoły, rzekomo chory. Siostra nie wierzy, że chodzi o żołądek. W końcu wyciąga z brata prawdę o Jacku. Przekonuje go, żeby mimo wszystko przebrał się i wyszedł świętować. Potem tłumaczy mu, że każdy ma w szkole złe dni, ale nie wolno się poddawać, i namawia go do powrotu. August zdradza jej przy okazji, że niedawno dzwoniła do niego Miranda i kazała przekazać Vii, że za nią tęskni.

Część 3. Summer

Summer wyjaśnia, dlaczego co dzień siada przy stoliku Augusta. Pierwszy raz zrobiła to z litości, ale szybko odkryła, że po prostu dobrze się z nim bawi. Inne dzieci dziwią się jej wyborowi. Summer opowiada o zabawie, w której uczniowie udają, że dotknięcie Augusta grozi zarażeniem i trzeba szybko umyć ręce.
Popularne dziewczyny zapraszają Summer na halloweenową imprezę. Wypytują ją, dlaczego zadaje się z Augustem, i sugerują, że podoba się Julianowi. Summer zbiera się i wraca do domu wcześniej. Gdy August po kilku dniach wraca do szkoły, jest przygaszony i zarzuca jej, że udaje przyjaźń. Summer czuje się dotknięta. August opowiada jej wtedy o słowach Jacka, a ona obiecuje, że nikomu tego nie powtórzy.
August odwiedza Summer w domu. Dziewczyna mówi mu, że jej tata, żołnierz, zginął kilka lat wcześniej. Rozmawiają o tym, co dzieje się z ludźmi po śmierci. Summer wyobraża sobie, że dusze wracają kiedyś na ziemię w nowym ciele, co Augustowi bardzo się podoba. Przyjaciele razem przygotowują eksponaty na klasowe muzeum starożytnego Egiptu. Podczas wystawy podchodzi do Summer Jack i pyta, czemu August się na niego gniewa. Summer nie zdradza tajemnicy, ale szepcze mu podpowiedź, nazwę kostiumu Krwawego Krzyku.

Część 4. Jack

Jack wraca do sierpnia, kiedy dyrektor zadzwonił do jego rodziców z prośbą, żeby zaopiekował się nowym uczniem. Jack nie chciał się zgodzić. Pamiętał, jak kilka lat wcześniej przed lodziarnią zobaczył Augusta i nie umiał ukryć przerażenia, a opiekunka szybko odciągnęła jego i młodszego brata, Jamiego. Zmienił zdanie, kiedy uświadomił sobie, że nawet miłe dzieci, takie jak Jamie, mogą być wobec Augusta okrutne. Z czasem przyzwyczaił się do jego twarzy i zrozumiał, że lubi go naprawdę.
Jack nie rozumie, czemu August przestał się do niego odzywać. Gdy przed Świętem Dziękczynienia spada pierwszy śnieg, Jack znajduje na górce porzucone stare sanki i naprawia je. Okazuje się, że wyrzucił je Miles, kolega z bogatej rodziny. Jack wyjaśnia, że jego rodzina nie jest zamożna i że w prywatnej szkole często czuje różnicę między sobą a kolegami. Pewnego dnia na lekcji przyrody nagle łączy podpowiedź Summer z przebraniem z Halloween i rozumie, kto siedział obok w masce. Jest mu strasznie wstyd.
Nauczycielka łączy Jacka i Augusta w parę do projektu na szkolny pokaz naukowy. Julian proponuje, że pomoże Jackowi zmienić partnera, bo przecież nie musi przyjaźnić się z dziwolągiem. Jack uderza go w twarz. W gabinecie dyrektora nie chce wyjaśnić powodu, żeby nie wyszło na jaw, co powiedział o Auguście. Pan Tushman każe mu zostać w domu do przerwy świątecznej i napisać listy z przeprosinami. W domu czekają na Jacka świąteczne kartki, między innymi od Pullmanów i od rodziny Juliana. Wtedy opowiada mamie całą prawdę.
Następuje rozdział złożony z listów i wiadomości. Jack przeprasza Juliana, matka Juliana pisze do dyrektora, że chłopiec taki jak August w ogóle nie powinien zostać przyjęty do szkoły, a dyrektor stanowczo jej odpowiada. Jack i August wymieniają esemesy i się godzą. Po przerwie okazuje się, że Julian nastawił przeciw Jackowi prawie wszystkich chłopców w klasie. Charlotte wyjaśnia mu sytuację. W stołówce nikt nie chce z nim siedzieć, więc Jack przysiada się do Augusta i Summer. Kiedy narzeka, że inni udają, że go nie ma, August odpowiada mu, że właśnie tak wygląda jego codzienność. Chłopcy zaczynają pracę nad projektem w domu Pullmanów i tam poznają chłopaka Vii, Justina.

Część 5. Justin

Justin chodzi do tego samego liceum co Via, gra na skrzypcach i jest jej chłopakiem. Swoją część pisze bez wielkich liter. Przyznaje, że pierwsze spotkanie z Augustem go zaskoczyło, ale szybko polubił chłopca. Kiedy jest zdenerwowany, ma tiki. Pojawiają się, gdy pierwszy raz idzie na kolację z rodzicami Vii, lecz spotkanie wypada dobrze. Justin jest zachwycony ciepłem Pullmanów, bo w jego domu tej bliskości brakuje.
Szkolny teatr przygotowuje sztukę Nasze miasto, a Justinowi przypada główna rola męska. Główną rolę kobiecą, Emily, otrzymuje Miranda, a Via zostaje jej dublerką. Pewnego popołudnia Justin odprowadza Jacka na autobus. Widzi Juliana, Henry’ego i Milesa, którzy drwią z chłopca, i dowiaduje się od Jacka o wojnie w klasie. Radzi mu, żeby poszedł do nauczycieli, ale Jack nie chce. Gdy autobus odjeżdża, Justin ostrzega trzech chłopców, żeby zostawili Jacka w spokoju.
Na próbach Miranda wypytuje Justina o Augusta i pokazuje mu zdjęcie chłopca w hełmie astronauty. Justin jest zaskoczony, że Via nigdy nie wspomniała o tej przyjaźni. Dochodzi między nimi do sprzeczki. Via wyznaje, że nie powiedziała rodzicom o przedstawieniu, bo nie chce, żeby przyszli z Augustem i żeby w nowej szkole zaczęto o niej szeptać. Sama czuje się z tym okropnie. Justin zastanawia się, czy świat jest ślepym przypadkiem. Dochodzi do wniosku, że nawet jeśli los nie oszczędził Augusta, to dał mu kochającą rodzinę.

Część 6. August

Na szkolnym pokazie naukowym August i Jack prezentują wspólny projekt. Chłopiec znów czuje na sobie wzrok wszystkich rodziców i dziadków. Wojna w klasie trwa. W szafkach Augusta i Jacka pojawiają się złośliwe liściki. Chłopcy odpowiadają żartem i podrzucają Julianowi listy miłosne od wymyślonej wielbicielki o imieniu Beulah. W marcu większość klasy ma dość tej wojny i przestaje słuchać Juliana. Kończy się też zabawa w zarażanie się od Augusta.
August musi zacząć nosić aparaty słuchowe. Martwi się, że będzie wyglądał jak jedna z postaci Gwiezdnych wojen, ale gdy lekarz je włącza, chłopiec jest zachwycony, jak wyraźnie słyszy. W szkole nikt się z niego nie śmieje.
Wkrótce wychodzi na jaw, że Via nie powiedziała rodzinie o przedstawieniu. Przy kolacji rodzina tłumaczy Augustowi, że sztuka by go znudziła, ale on rozumie, o co chodzi. Wścieka się i zamyka w pokoju. Czeka, że przyjdzie mama, a przychodzi Via. Mówi mu, że Daisy, ich stara suczka, bardzo cierpi i trzeba się z nią pożegnać. Mama zawozi psa do weterynarza. Lekarz znajduje w brzuchu Daisy guz i rodzice decydują się ją uśpić. August pierwszy raz widzi, jak płacze tata. Później rozmawia z mamą o niebie i pyta, czy Daisy jest tam teraz razem z babcią.
Via przynosi bilety na przedstawienie dla całej rodziny i kłótnia idzie w niepamięć. W programie Pullmanowie czytają, że Emily zagra Miranda. Kiedy jednak bohaterka wychodzi na scenę, okazuje się, że gra ją Via. Via i Justin grają świetnie i dostają owację. Za kulisami August na chwilę gubi rodzinę w tłumie. Wtedy ktoś przytula go od tyłu. To Miranda.

Część 7. Miranda

Miranda opowiada o swoich wakacjach. Jej rodzice się rozwiedli, ojciec prawie zniknął z jej życia, a mama zamknęła się w sobie. Na obozie nikogo nie znała, więc zaczęła wymyślać siebie od nowa. Opowiadała między innymi, że ma młodszego brata z deformacją twarzy. Dzięki tej historii zyskała popularność. Wiedziała, że postępuje źle, ale czuła, że zna Augusta tak długo, że ma do tego jakieś prawo.
Po powrocie wolała towarzystwo Elli, przy której nie musiała odpowiadać na trudne pytania. Via by je zadała. W szkole Miranda i Ella trzymają się z dala od Vii, choć to one się zmieniły, a nie ona. Miranda zapisuje się na zajęcia teatralne, bo widzi na liście nazwisko Vii. Kiedy nauczyciel zapowiada sztukę o człowieku ze zniekształconym ciałem, ona mówi mu, że jej młodszy brat ma wadę twarzy. Nauczyciel zmienia repertuar na Nasze miasto. Miranda staje do przesłuchania do roli Emily i ku własnemu zdziwieniu ją dostaje. Najbardziej tęskni za rodziną Pullmanów, przy której czuła się bezpieczniej niż we własnym domu. Kiedyś dzwoni do Augusta, którego nazywa Majorem Tomem, i prosi, żeby pozdrowił od niej Vię.
W dniu premiery okazuje się, że nikt z bliskich Mirandy nie przyjdzie na przedstawienie. Zza kurtyny dziewczyna widzi na widowni całą rodzinę Pullmanów. Udaje przed nauczycielem, że jest chora i nie da rady wystąpić. Via w pośpiechu przebiera się w jej kostium i pyta, dlaczego Miranda to robi, ale nie ma czasu na odpowiedź. Po spektaklu Miranda odnajduje Augusta i mocno go ściska. Rodzice Vii zapraszają ją na uroczystą kolację. Miranda się waha, ale Via obejmuje ją i mówi, że idzie z nimi. Miranda pierwszy raz od dawna jest naprawdę szczęśliwa.

Część 8. August

Piąte klasy jadą na trzy dni do rezerwatu przyrody. August nigdy jeszcze nie nocował poza domem, więc jest jednocześnie podekscytowany i przestraszony. Pakuje się do torby bez motywów z Gwiezdnych wojen, bo nie chce, żeby kojarzono go tylko z nimi. Rano wyjmuje z bagażu pluszaka i zostawia go mamie z liścikiem. Ulgę przynosi wiadomość, że Julian nie jedzie, bo uznał wyjazd za dziecinny.
Pierwszy dzień to wędrówki po lesie i ognisko. Drugiego wieczoru uczniowie kilku szkół oglądają pod gołym niebem film Dźwięki muzyki. W połowie seansu Jack musi iść do toalety. Kolejka do toalet jest długa, więc chłopcy idą do lasu. W ciemności natykają się na paczkę starszych chłopaków z innej szkoły. Świecą Augustowi latarką w twarz, wyśmiewają go i wyzywają. Najgorzej zachowuje się ich przywódca, Eddie. Jack próbuje się postawić. Nagle zjawiają się Henry, Miles i Amos, koledzy z klasy, którzy dotąd trzymali się Juliana. Każą napastnikom odejść. Eddie szarpie Augusta za kaptur i przewraca go na ziemię. Wybucha bójka i wszyscy uciekają. Henry przez cały czas ciągnie Augusta za rękę, żeby nie został w tyle.
Gdy chłopcy zatrzymują się wśród pól kukurydzy, August ma rozdartą bluzę. Jack zauważa, że zniknęły aparaty słuchowe. August wybucha płaczem, a Amos go pociesza.
Następnego dnia historia obiega całą klasę. Mama nie może się nacieszyć powrotem syna. Tata i Via przynoszą do domu szczeniaka. W szkole August staje się bohaterem, a chłopcy witają go jak kolegę. Julian, który ominął wycieczkę, zostaje na uboczu. Dzień przed końcem roku dyrektor wzywa Augusta. Mówi mu, że aparaty słuchowe odnalazły się, zniszczone, u Eddiego, chwali go za wyniki w nauce i zdradza, że Julian nie wróci do Beecher Prep. Pan Browne prosi, żeby uczniowie przysłali mu w wakacje własne wskazania.
Rano przed uroczystością tata przyznaje, że to on wyrzucił kiedyś hełm astronauty. Nie mógł znieść, że syn chowa pod nim twarz, którą on sam kocha. August jest w pierwszej chwili zły, ale wybacza ojcu. Na zakończeniu roku pan Tushman mówi o tym, żeby dawać innym trochę więcej życzliwości, niż wymaga sytuacja. Charlotte i Ximena zdobywają nagrody za naukę, a Summer złoty medal za twórcze pisanie. Ostatnią nagrodę, medal imienia Henry’ego Warda Beechera, dostaje August za odwagę, życzliwość i przyjaźń. Wszyscy na sali podnoszą się z miejsc i długo klaszczą. Potem każdy chce zrobić sobie z nim zdjęcie. W drodze do domu mama dziękuje Augustowi za to, kim jest, i szepcze mu, że naprawdę jest cudem.

Plan wydarzeń — Cudowny chłopak

  1. Przed szkołą.
    1. Narodziny Augusta i dwadzieścia siedem operacji.
    2. Decyzja rodziców o piątej klasie w Beecher Prep.
    3. Spotkanie z panem Tushmanem i panią Garcią.
    4. Zwiedzanie szkoły z Jackiem, Charlotte i Julianem.
  2. Pierwsze miesiące w Beecher Prep.
    1. Pierwsze zajęcia u pani Petosy i pytanie Juliana o warkoczyk.
    2. Pierwsze wskazanie pana Browne’a.
    3. Summer przysiada się do Augusta w stołówce.
    4. Przyjaźń z Jackiem.
    5. Urodziny Augusta 10 października.
    6. Halloween i podsłuchana rozmowa Jacka z Julianem.
  3. Opowieść Vii.
    1. Życie w rodzinie skupionej na Auguście.
    2. Śmierć babci.
    3. Oddalenie od Mirandy i Elli w liceum.
    4. Rozmowa z bratem po Halloween i jego powrót do szkoły.
  4. Opowieść Summer.
    1. Zabawa w zarażanie się od Augusta.
    2. Halloweenowa impreza u popularnych dziewczyn.
    3. Rozmowa o tacie Summer i o tym, co po śmierci.
    4. Muzeum starożytnego Egiptu i podpowiedź dla Jacka.
  5. Opowieść Jacka.
    1. Prośba dyrektora i wspomnienie spotkania przed lodziarnią.
    2. Sanki znalezione na górce.
    3. Jack rozumie, co usłyszał August.
    4. Uderzenie Juliana i rozmowa u dyrektora.
    5. Listy, wiadomości i pojednanie z Augustem.
    6. Wojna Juliana z Jackiem i Augustem.
  6. Opowieść Justina.
    1. Pierwsza wizyta u Pullmanów.
    2. Obsada „Naszego miasta”.
    3. Justin staje w obronie Jacka.
    4. Sekret Vii w sprawie przedstawienia.
  7. Wiosna.
    1. Pokaz naukowy i liściki od Beulah.
    2. Koniec wojny w klasie.
    3. Aparaty słuchowe.
    4. Kłótnia o przedstawienie i śmierć Daisy.
    5. Via gra Emily zamiast Mirandy.
  8. Opowieść Mirandy.
    1. Rozwód rodziców i kłamstwa na obozie.
    2. Zmiana sztuki na „Nasze miasto”.
    3. Telefon do Augusta.
    4. Rezygnacja z roli w dniu premiery i pojednanie z Vią.
Pełny plan wydarzeń — Cudowny chłopak

Pozostałe materiały — Cudowny chłopak