Streszczenie — Afryka Kazika

Krzyś dostaje od dziadka książkę o Kazimierzu Nowaku, podróżniku z Poznania. Kazik żegna żonę Marysię i dzieci, jedzie do Włoch, a stamtąd płynie do Afryki. Przemierza rowerem pustynię, spotyka wojowników, Szilluków i Pigmejów, odpędza lwa, gości u króla Rwandy Mutary i pomaga małemu Remowi. Święta spędza samotnie na Kalahari, a po chorobie dociera nad ocean na południowym krańcu kontynentu. W drodze powrotnej podróżuje konno z Rysiem i Kowbojem, płynie łodzią po rzece Lulua, zostaje rozbitkiem, a przez Saharę idzie z wielbłądem Uelim. Z Algieru wraca do Poznania. Najcenniejszym skarbem z podróży nazywa wspomnienia. Krzyś też chce zostać podróżnikiem.

Początek opowieści. Krzyś i dziadek

Mały Krzyś przychodzi z mamą na dworzec, żeby odebrać dziadka, który wraca z podróży. W hali dworca trwa właśnie uroczystość. Odsłania się tablicę ku czci Kazimierza Nowaka, polskiego podróżnika, który samotnie przejechał Afrykę. W domu dziadek daje wnukowi książkę o przygodach Nowaka. Krzyś zaczyna czytać i razem z nim przenosimy się w lata trzydzieste XX wieku.

1. Ruszam do Afryki

Kazik stoi na peronie w Poznaniu. Jest reporterem i fotografem, a od dziecka marzył o Afryce. W podróż zabiera stary rower. Żegnają go żona Marysia i dzieci. Dzieci chciałyby zdjęcia lwa i małpki z Afryki, a żona prosi przede wszystkim o listy. Kazik obiecuje, że będzie pisał i wróci bez szwanku. Pociąg rusza, a Poznań znika za oknem.

2. Noc na pustyni

Do Rzymu Kazik jedzie pociągiem, do Neapolu dociera już na rowerze, a dalej czeka go rejs statkiem do Afryki. Na morzu męczy go choroba morska. Wkrótce po zejściu na ląd zaczyna się pustynia. W nocy wiatr wyrywa namiot i porywa go w ciemność. Na szczęście płótno utyka w kolczastych krzakach i Kazik je odnajduje. Nad ranem odkrywa pod kocem małego skoczka pustynnego, który przyszedł się ogrzać. Pozwala mu zostać, a rano daje mu na pożegnanie orzechy.

3. Wojownicy

Kazikowi kończą się woda i jedzenie. Wtedy na horyzoncie pojawiają się pustynni wojownicy, o których słyszał same złe rzeczy. Podróżnik pokazuje, że nie ma złych zamiarów, i tłumaczy, że przybył z Polski jako zwykły wędrowiec. Wojownicy dają mu wodę i dzielą się z nim jedzeniem. Kazik przekonuje się, że straszne opowieści o nich były nieprawdziwe.

4. Ciemne okulary

Słońce odbija się od piasku tak mocno, że Kazik zaczyna tracić wzrok. Z trudem dociera do oazy. Miejscowy lekarz tłumaczy mu, że oczy zostały porażone zbyt jasnym światłem, i daje mu ciemne okulary. Po krótkim odpoczynku wzrok wraca. Od tej pory podróżnik pilnuje, żeby zawsze osłaniać oczy przed słońcem.

5. List znad Nilu

W Egipcie Kazikowi dwa razy przydaje się pompka rowerowa. Najpierw przegania nią złodzieja, który liczył na skarby w bagażu podróżnika. Potem, gdy Kazik naprawia rower, kot porywa mu z patelni omlet. Na kolację zostają więc tylko mleko i owoce. Wieczorem Kazik pisze list do domu. Patrzy na ptaki odlatujące na północ i wyobraża sobie, że zaniosą pozdrowienia jego rodzinie.

6. Tajemnicze bębny

Nad Nilem Kazik trafia do Szilluków, którzy żyją wśród rozległych bagien. Razem z myśliwymi odpędza krokodyle, a gospodarze podpowiadają mu, jak chronić się przed komarami. Gdy dociera do wioski wodza, okazuje się, że wódz już o nim wie. Wiadomość przekazały bębny, którymi Szillukowie porozumiewają się na odległość. Kazik zostaje u nich kilka dni. Na pożegnanie dostaje od wodza dwie włócznie, a bębny zapowiadają go w kolejnych wioskach.

7. Król zwierząt

Kazik wędruje nocą przez tropikalny las. Nagle tuż przy nim pojawia się lew. Podróżnik broni się włóczniami od Szilluków i drapieżnik ucieka. Kazik cieszy się, że żyje, ale trochę mu żal. Nie zdążył zrobić lwu zdjęcia, o które prosił go syn.

8. Złotodajna rzeka

W dżungli Kazik przygląda się słoniom i małpom. Nad rzeką trafia do obozu ludzi, którzy wydobywają złoto. Inżynier pokazuje mu grudki kruszcu. Kazika złoto jednak nie cieszy. W dziczy bardziej przydałyby mu się jedzenie i lekarstwa. Dziękuje za gościnę i rusza dalej, bo woli ciszę lasu niż gwar obozu.

9. Zupa

Głodny Kazik dochodzi do wioski akurat wtedy, gdy nadlatuje chmara szarańczy. Mieszkańcy nie uciekają, tylko łapią owady. Gotują z nich zupę, do której dorzucają gąsienice, mrówki, myszy i ślimaki. Dla nich to przysmak, ale Kazik nie ma odwagi spróbować. Gotuje sobie własną zupę z jajek i bananów.

10. Polowanie na słonia

W głębi lasu Kazik dociera do wioski Pigmejów. Spędza tam noc, a o świcie wyrusza z myśliwymi na słonia. Pigmeje są zręczni i odważni, a mięsa wystarczy całej wiosce na długo. Na deser gospodarze częstują gościa swoim największym przysmakiem, czyli solą. Kazik w podzięce oddaje im część własnych zapasów soli.

11. Na targowisku

Na gwarnym targu w Usumburze Kazikowi podobają się korale. Okazuje się, że nikt tu nie płaci pieniędzmi, bo kupcy wymieniają towar za towar. Kazik oddaje więc swój stary zegarek. Dostaje w zamian korale i bransoletkę z hebanu. Chce je podarować żonie i córce.

12. U króla Rwandy

Kazik zostaje zaproszony do pałacu króla Rwandy, Mutary. Podczas wspólnej przejażdżki władca zwierza mu się ze swoich zmartwień. Musi dbać o pokój w kraju i o dobro wszystkich poddanych, a to wielki ciężar. Kazik słucha go i cieszy się, że sam jest tylko wolnym podróżnikiem. Przy rozstaniu król zostawia mu wpis w pamiętniku.

13. Śnieg w Afryce

W wiosce Beni Kazik widzi na horyzoncie białe szczyty Ruwenzori, czyli Gór Księżycowych. Z pomocą mieszkańców wyrusza w górę. Po kilku dniach wspinaczki docierają do śniegu. Kazik zauważa, że jego towarzysze idą boso i marzną. Postanawia zawrócić, bo nie chodziło mu o zdobycie szczytu, tylko o dotknięcie śniegu, który przypomina mu Polskę. Garść śniegu przydaje mu się jeszcze do schłodzenia napoju.

14. Mały Remo i jego przyjaciele

Niedaleko Beni Kazik spotyka małego chłopca imieniem Remo. Jego psa oplótł właśnie ogromny pyton. Kazik zabija węża ze strzelby i ratuje psa. Okazuje się, że Remo mieszka w buszu zupełnie sam. Ma tylko dwoje przyjaciół, psa i kozę. Kazik nie chce zostawić dziecka samego w dziczy i zabiera całą trójkę do wioski Beni.

15. Boże Narodzenie na pustyni

Święta zastają Kazika na pustyni Kalahari, daleko od domu. Postanawia jednak przygotować prawdziwą Wigilię. Ozdabia małe drzewko pamiątkami z podróży i aniołkiem, którego sam wyrzeźbił z drewna. Z owoców pustynnych roślin parzy herbatę, a nad ogniem piecze placek z rodzynkami i orzechami. Przy jego obozie zjawiają się surykatki, a gdy podróżnik śpiewa kolędy, przysiadają przy nim pawiany. W nocy Kazik pisze listy z życzeniami do bliskich.

16. Uratowany przez żyrafy

Kazik ciężko choruje. Przez kilka dni jest zbyt słaby, żeby gotować, i pije tylko słodzoną wodę. Ratunek przychodzi niespodziewanie. Do namiotu trafiają robotnicy wysłani do naprawy linii telegraficznej. Przewody zerwało stado żyraf w ucieczce przed lwami. Robotnicy karmią chorego i opiekują się nim. Kazik żartuje potem, że życie uratowały mu żyrafy.

17. Na krańcu świata

Kazik dojeżdża nad ocean. Dalej na południe nie ma już lądu, więc cały kontynent ma za sobą. Stojąc na brzegu, rozumie, że ta część wyprawy dobiegła końca i czas wracać do Poznania.

18. Mokradła

W drodze powrotnej Kazik jedzie nocą przez sawannę i wpada w bagno. Zapada się w błocie, a wokół krążą chmary komarów. Przy świetle zapałki zgarnia suche trawy i rozpala ogień. Płomienie trochę osuszają grunt i podróżnik wydostaje się na twardszą ziemię. Rower, który został w błocie, wyciąga paskiem od spodni. Mówi do niego jak do wiernego przyjaciela, bo nie wyobraża sobie, że mógłby go porzucić.

19. Dobra wróżka

Rower Kazika jest już mocno zniszczony po trudach podróży. Gdy się psuje, podróżnik trafia w trudne położenie. Pomaga mu wtedy życzliwy człowiek, do którego odnosi się tytuł rozdziału. Rozdział pojawia się w nowszych wydaniach książki.

20. Wio!

Kazik zatrzymuje się u pana Wiśniewskiego, Polaka, który mieszka w Afryce. Gospodarz ogląda pokrzywione koła roweru i orzeka, że dalej się na nim nie da jechać. Zamiast roweru proponuje gościowi konie o imionach Ryś i Kowboj. Kazik nigdy wcześniej nie jeździł konno, więc najpierw spada z siodła. Szybko jednak się uczy i rusza w dalszą drogę na grzbiecie Rysia.

21. Wodopój

Podróż konno nie jest łatwa, bo konie w przeciwieństwie do roweru potrzebują wody. Pewnego dnia na drodze pojawiają się lwy. Konie wpadają w panikę i Kowboj ucieka. Kazik pędzi za nim na Rysiu. Szalona gonitwa kończy się nad ukrytym jeziorkiem. Konie wreszcie piją do woli, a Kazik żartem dopytuje, czy gnał je strach, czy może od razu wyczuły wodę.

22. Szalony staruszek

Kazik otacza obóz kolczastymi gałęziami i wieczorem siedzi przy ognisku. Nagle z ciemności wychodzi stary poszukiwacz złota. Ma przy sobie grudki złota i co chwilę powtarza, że nikomu nie zdradzi, gdzie je znalazł. Jest pewny, że każdy chce mu odebrać jego skarb. Kazik uspokaja go, że jako reportera bardziej ciekawią go ludzie i krajobrazy. Staruszek wkrótce znika w ciemności.

23. Pożegnanie z końmi

Kazik dociera do farmy nad rzeką. Farmer ostrzega go, że w dżungli bez dróg konie sobie nie poradzą. Podróżnik zostawia więc Rysia i Kowboja na farmie. Kupuje dwa czółna, zbija z nich jedną łódź i nadaje jej imię „Poznań”. Żegna konie i rusza w dalszą drogę rzeką.

24. Żegluga

Łódź „Poznań” płynie rzeką Lulua przez dżunglę. Kazik omija krokodyle i hipopotamy. Wieczorem przywiązuje łódź do drzewa i łowi ryby. Na haczyk bierze dziwna ryba, która nagle nadyma się i zamienia w kolczastą kulę. Kazik wypuszcza ją do wody, bo nie nadaje się do jedzenia. Na kolację zjada suchary.

25. Rozbitek

Przy zakupach jedzenia Kazik spotyka kapitana statku. Ten ostrzega go przed niebezpiecznymi wirami na rzece. Wkrótce zrywa się burza, która spycha łódź prosto w wiry. Kazik traci wiosło, a „Poznań” zostaje uszkodzony. Podróżnik ląduje na piaszczystym brzegu. Część bagażu przepadła, ale on sam przeżył.

26. Wyspa hipopotamów

Piaszczysty brzeg okazuje się wyspą, na której nocują hipopotamy. Gdy zapada zmrok, ogromne zwierzęta wychodzą z wody i tratują obozowisko Kazika. Podróżnik przeczekuje noc na drzewie i z góry patrzy na rozbawione hipopotamy. Rano ma dość tej wyspy i rusza w dalszą drogę.

27. Maryś

Ten rozdział autor dopisał w 2013 roku, w piątą rocznicę wydania książki. Wyjaśnia w nim, co stało się z łodzią „Poznań”. Rzeka niesie ją prosto w stronę skalistego wodospadu. Kazik w ostatniej chwili wyrzuca bagaż na brzeg i sam skacze na ląd, ale łódź spada w kipiel i ginie. Podróżnik rusza pieszo i w osadzie rybaków kupuje nowe, większe czółno. Długo je uszczelnia i przygotowuje do żeglugi. Nie chce już nazywać łodzi imieniem miasta, bo poprzednia przyniosła mu pecha. Maluje na burcie napis „Maryś” na cześć ukochanej żony.

28. Miasto

Kazik dopływa do portu w Leopoldville. Jego łódka budzi tam wielkie zainteresowanie. W mieście kupuje używany rower, ale najpierw musi załatwić mnóstwo dokumentów i zdobyć wiele pieczątek w urzędach. Bieganie od biura do biura męczy go bardziej niż dzika przyroda. Z ulgą opuszcza miasto i wraca na afrykańskie bezdroża.

29. Lektyka

W dżungli tragarze proponują Kazikowi, że zaniosą go w lektyce do stolicy. Podróżnik odmawia, bo woli radzić sobie sam. Wkrótce spotyka króla tej krainy. Władca przeprasza za złe drogi i także chce pomóc. Kazik znów odmawia. Król jest pod takim wrażeniem jego uporu, że idzie razem z nim pieszo do stolicy. Po drodze opowiada mu o swoim kraju.

30. W krainie ludożerców

Kazik idzie przez ciemny las i boi się, że spotka ludożerców z plemienia Abasalampasu. Gdy w końcu natyka się na tutejszego myśliwego, obaj są przerażeni. Myśliwy słyszał bowiem, że biali ludzie porywają dzieci. Kiedy wszystko się wyjaśnia, obaj wybuchają śmiechem. Każdy z nich dał się nastraszyć plotkom. Dalej idą już razem.

31. Czarownik

Wśród Abasalampasu Kazik zdobywa przyjaźń czarownika, obwieszonego amuletami. Czarownik martwi się o chorego brata, ale nie może go odwiedzić. Musi przecież pilnować, żeby do wioski nie weszły złe duchy. Kazik fotografuje go, a odbitkę przypina na drzwiach chaty, żeby to zdjęcie pilnowało wioski. Uradowany czarownik wyrusza do brata. W podzięce daje Kazikowi amulet, dzięki któremu zwierzęta mają być dla niego przyjazne.

32. Ranny gepard

Na sawannie Kazik znajduje młodego geparda, który ma w łapie kolec. Wyjmuje go i opatruje ranę. Potem prowadzi zwierzę na wzgórze, skąd widać jego rodzinę, a żeby gepard szedł za nim, wabi go kawałkiem mięsa. Gepard rusza do swoich, ale nagle zawraca. Ku zaskoczeniu Kazika liże go po ręce i dopiero potem odbiega.

33. Karawana

Na skraju Sahary leży fort Bir Ueli. Tam Kazik słyszy, że sam na rowerze pustyni nie przejedzie, bo nie zabierze dość wody. Przez Saharę przechodzą tylko karawany. Kazik kupuje więc białego dromadera, czyli wielbłąda jednogarbnego. Daje mu na imię Ueli. Razem z rowerem tworzą najmniejszą karawanę świata.

34. Mądry wielbłąd

Na pustyni Kazik widzi w oddali jezioro i chce do niego iść. Ueli jednak uparcie odmawia. Spotkani kupcy tłumaczą podróżnikowi, że jezioro to fatamorgana, czyli złudzenie. Radzą mu, żeby zaufał wielbłądowi. Kazik słucha tej rady i Ueli prowadzi go do prawdziwej oazy, gdzie obaj gaszą pragnienie.

35. Oaza

W oazie z palmami daktylowymi mieszka strażnik studni. Pilnuje sznura, którym czerpie się wodę. Nigdy nie opuścił swojej oazy, a mimo to wie dużo o świecie, bo słucha opowieści podróżnych. Teraz Kazik opowiada mu o Polsce. Mówi o polskich miastach i górach, o krakowskim smoku, piernikach z Torunia i koziołkach z poznańskiego ratusza.

36. Burza piaskowa

Kazik wynajmuje w oazie przewodnika. Okazuje się on jednak bezużyteczny. Ciągle zostaje w tyle, a gdy nadciąga burza piaskowa, po prostu zasypia. Kazik i Ueli muszą sami trzymać kierunek. Po burzy podróżnik postanawia, że nie zapłaci przewodnikowi, który nie wykonał swojej pracy.

37. Dobra cena

Po długiej wędrówce przez Saharę Kazik musi się rozstać z Uelim, bo wielbłąd nie przeżyłby w polskim klimacie. Chętnych na kupno jest dwóch. Bogaty Brahim oferuje więcej pieniędzy, ale jego wielbłądy są chude i zmęczone. Stary Ali daje mniej, za to troszczy się o zwierzęta. Kazik sprzedaje Ueliego Alemu. Dla niego dobra cena to pewność, że przyjaciel trafi w dobre ręce.

38. Turysta

W Algierze pada deszcz, a Kazik kupuje bilet na statek do Europy. Zagaduje go turysta, który zamierza objechać Afrykę autem i chce się dowiedzieć, którędy jechać. Kazik radzi mu, żeby zjeżdżał z utartych szlaków, bo tylko tak pozna ludzi i dziką przyrodę. Potem wchodzi na pokład. Gdy statek odpływa, już tęskni za Afryką.

39. Powrót do domu

Pociąg wjeżdża na dworzec w Poznaniu. Na peronie czekają żona, syn i córka. Dzieci zasypują ojca pytaniami o rower, zwierzęta i przygody. Kazik odpowiada wesoło i nie może się doczekać, kiedy pokaże rodzinie zdjęcia z wyprawy.

40. Największy skarb

Kazik jeździ po kraju z pokazami zdjęć i opowiada o Afryce. Na jednym ze spotkań mały chłopiec pyta go o afrykańskie skarby. Podróżnik odpowiada, że nie przywiózł złota. Jego największym skarbem są wspomnienia, zdjęcia i ludzie, których spotkał. Na końcu wracamy do Krzysia. Dziadek przyznaje Nowakowi rację i wspomina własne podróże po Afryce. Krzyś postanawia, że gdy dorośnie, zostanie podróżnikiem.