Markus Zusak
Australijski pisarz z Sydney, syn Niemki i Austriaka, autor powieści „Złodziejka książek”, „Posłaniec” i „Gliniany most”.
Wczesne życie i edukacja
Markus Zusak urodził się 23 czerwca 1975 roku w Sydney. Był najmłodszym z czworga rodzeństwa. Jego matka pochodziła z Niemiec, a ojciec z Austrii. Rodzice wyemigrowali do Australii w latach pięćdziesiątych XX wieku. W domu słyszał od nich opowieści o wojnie w Niemczech, które później wykorzystał w swojej najsłynniejszej książce.
Studiował anglistykę i historię na Uniwersytecie Nowej Południowej Walii w Sydney. Przez pewien czas uczył języka angielskiego w szkole średniej. Według jego własnych słów postanowił zostać pisarzem w wieku szesnastu lat.
Debiut i pierwsze dzieła
Początki były trudne. Zusak wspominał, że pierwsze próby pisarskie były bardzo nieudane. Pierwsza powieść, The Underdog, ukazała się w 1999 roku, kilka lat po tym, jak postanowił zostać pisarzem. W 2000 roku wydał Fighting Ruben Wolfe, a w 2001 roku When Dogs Cry, w Stanach Zjednoczonych wydaną jako Getting the Girl. Te trzy książki tworzą trylogię. Dwie pierwsze ukazały się po polsku w 2003 roku nakładem wydawnictwa Amber jako Moje tak zwane życie i Walczący Ruben Wolfe.
W 2002 roku ukazał się The Messenger, w Stanach Zjednoczonych jako I Am the Messenger. Powieść zdobyła w 2003 roku nagrodę australijskiej Rady Książki Dziecięcej (CBC Book of the Year) dla starszych czytelników. Po polsku wyszła w 2009 roku jako Posłaniec w Naszej Księgarni.
Kontekst historyczny
Zusak należy do pokolenia dzieci imigrantów, które dorastały w Australii, słuchając rodzinnych wspomnień z Europy. Rodzice opowiadali mu o bombardowaniu Monachium i o Żydach prowadzonych przez miasteczko, w którym mieszkała jego matka. Pisarz mówił o tym w wywiadach dla prasy australijskiej.
W 2005 roku wydał Złodziejkę książek, opowieść o wojnie widzianej oczami niemieckiej dziewczynki. Powieść przyniosła mu światową sławę.
Dojrzałość twórcza
Złodziejka książek zdobyła w 2006 roku australijską Kathleen Mitchell Award. W 2007 roku otrzymała amerykańskie wyróżnienie Michael L. Printz Honor. Przez wiele tygodni była na liście bestsellerów „The New York Timesa”. W 2013 roku powstała jej ekranizacja w reżyserii Briana Percivala.
Na kolejną powieść czytelnicy czekali długo. Bridge of Clay ukazał się w 2018 roku, po wielu latach pracy. Po polsku wydała go w 2019 roku Nasza Księgarnia jako Gliniany most. W 2024 roku Zusak wydał pierwszą książkę niebeletrystyczną, wspomnienia Three Wild Dogs (and the truth), opowiadające o psach, które mieszkały z jego rodziną. Po polsku ukazała się w 2025 roku jako Trzy dzikie psy i prawda.
Spuścizna i znaczenie
Zusak jest jednym z najbardziej znanych współczesnych pisarzy australijskich. Jego książki przetłumaczono na kilkadziesiąt języków, a na ich podstawie powstały film, serial i adaptacje teatralne. Złodziejka książek stała się międzynarodowym bestsellerem i jest czytana w szkołach w wielu krajach.
W Polsce powieść jest od 2024 roku na liście przykładowych lektur uzupełniających dla klas IV–VIII, a w nowej podstawie programowej z 2026 roku wśród przykładowych tekstów do omówienia. Zusak nadal mieszka z rodziną w Sydney.
Twórczość — Markus Zusak
12 pozycji w układzie chronologicznym.
| Tytuł | Gatunek | Rok |
|---|---|---|
| The Underdog | powieść dla młodzieży | 1999 |
| Fighting Ruben Wolfe | powieść dla młodzieży | 2000 |
| When Dogs Cry (wydanie amerykańskie Getting the Girl) | powieść dla młodzieży | 2001 |
| The Messenger (wydanie amerykańskie I Am the Messenger) | powieść | 2002 |
| Moje tak zwane życie (pol. przekład The Underdog) | powieść dla młodzieży | 2003 |
| Walczący Ruben Wolfe (pol. przekład) | powieść dla młodzieży | 2003 |
| The Book Thief | powieść | 2005 |
| Złodziejka książek (pol. przekład Hanny Baltyn) | powieść | 2008 |
| Posłaniec (pol. przekład The Messenger) | powieść | 2009 |
| Bridge of Clay | powieść | 2018 |
| Gliniany most (pol. przekład Bridge of Clay) | powieść | 2019 |
| Three Wild Dogs (and the truth) | wspomnienia | 2024 |
Częste pytania — Markus Zusak
Kim jest Markus Zusak?
Australijskim pisarzem z Sydney, autorem powieści „Złodziejka książek”, „Posłaniec” i „Gliniany most”.
Kiedy i gdzie urodził się Markus Zusak?
23 czerwca 1975 roku w Sydney w Australii.
Skąd pochodzą rodzice pisarza?
Matka pochodziła z Niemiec, a ojciec z Austrii. Wyemigrowali do Australii w latach pięćdziesiątych XX wieku.
Co studiował Markus Zusak?
Anglistykę i historię na Uniwersytecie Nowej Południowej Walii w Sydney. Przez pewien czas uczył angielskiego w szkole średniej.
Jaka była pierwsza książka Zusaka?
Powieść „The Underdog” z 1999 roku, pierwsza część trylogii. Po polsku ukazała się jako „Moje tak zwane życie”.
Jaką nagrodę zdobył „Posłaniec”?
W 2003 roku powieść zdobyła nagrodę Children’s Book Council of Australia dla starszych czytelników.
Jakie nagrody zdobyła „Złodziejka książek”?
Między innymi Kathleen Mitchell Award w 2006 roku i wyróżnienie Michael L. Printz Honor w 2007 roku. Polskie wydanie dostało w 2009 roku dwie nagrody Dong.
Skąd pisarz wziął pomysł na „Złodziejkę książek”?
Z opowieści rodziców o wojnie w Niemczech, o bombardowaniu Monachium i o Żydach prowadzonych przez miasteczko jego matki.
Jakie książki Zusaka ukazały się po polsku?
„Moje tak zwane życie”, „Walczący Ruben Wolfe”, „Złodziejka książek”, „Posłaniec”, „Gliniany most” i „Trzy dzikie psy i prawda”.
Co Zusak napisał po „Złodziejce książek”?
Powieść „Bridge of Clay” z 2018 roku, po polsku „Gliniany most”, oraz wspomnienia „Three Wild Dogs (and the truth)” z 2024 roku.
Czy Markus Zusak żyje?
Tak. Mieszka z rodziną w Sydney i nadal pisze. Jego ostatnia książka ukazała się w 2024 roku.