Carlo Collodi

Wczesne życie i edukacja

Carlo Lorenzini urodził się 24 listopada 1826 roku we Florencji. Jego ojciec Domenico był kucharzem, a matka Angiolina Orzali szwaczką i pokojówką. Oboje służyli w domu markizów Ginori. Carlo był najstarszym z dziesięciorga dzieci, z których kilkoro zmarło w dzieciństwie. Część dzieciństwa spędził u krewnych matki w Collodi, toskańskim miasteczku, którego nazwę przyjął później jako pseudonim.

W latach 1837–1842 uczył się w seminarium duchownym w Colle di Val d’Elsa, ale nie chciał zostać księdzem. Potem przez dwa lata słuchał wykładów z retoryki i filozofii u florenckich pijarów. Około 1844 roku zaczął pracować w dużej księgarni Piattiego we Florencji, gdzie poznał świat książek i wydawców.

Debiut i pierwsze dzieła

Pod koniec 1847 roku Lorenzini opublikował w mediolańskim piśmie muzycznym „L’Italia Musicale” artykuł L’Arpa i szybko stał się cenionym krytykiem. W 1848 roku poszedł na ochotnika na wojnę z Austrią i walczył pod Curtatone i Montanarą. Po powrocie założył we Florencji satyryczne pismo „Il Lampione”, zamknięte w 1849 roku po przywróceniu władzy wielkiego księcia.

W następnych latach pisał do wielu pism humorystycznych i teatralnych. W 1856 roku po raz pierwszy podpisał się pseudonimem Carlo Collodi. W tym samym roku wydał sztukę Gli amici di casa i Un romanzo in vapore, żartobliwy przewodnik po kolei z Florencji do Livorno. Rok później ukazała się jego powieść I misteri di Firenze.

Kontekst historyczny

Collodi żył w czasie zjednoczenia Włoch. W młodości Toskanią rządził wielki książę, a Austria panowała nad północą kraju. Lorenzini był gorącym patriotą. W 1859 roku znowu poszedł na wojnę jako ochotnik. W 1860 roku wznowił „Il Lampione” i został cenzorem teatralnym.

Zjednoczone Włochy miały wiele problemów. Większość ludzi żyła w biedzie, a wiele dzieci nie umiało czytać. Państwo budowało szkoły i potrzebowało książek dla uczniów. Collodi pisał więc podręczniki i opowieści, które miały uczyć i bawić. W Pinokiu widać głód, nędzę wsi i surowe prawo tamtych czasów.

Dojrzałość twórcza

W 1875 roku florencki wydawca Felice Paggi zlecił Collodiemu przekład francuskich baśni. W 1876 roku ukazały się I racconti delle fate z baśniami Charles’a Perraulta, Madame d’Aulnoy i Madame Leprince de Beaumont. Potem Collodi napisał Giannettina (1877) i Minuzzola (1878), książki szkolne o nieposłusznym chłopcu. Powstała też seria Il viaggio per l’Italia di Giannettino (1880–1886).

W lipcu 1881 roku w tygodniku „Giornale per i Bambini” ukazał się pierwszy odcinek Historii pajacyka. W 1883 roku powieść wyszła jako książka pod tytułem Le avventure di Pinocchio. W latach 1883–1886 Collodi kierował tym pismem. Wydawał też zbiory szkiców Macchiette (1880) i Occhi e nasi (1881) oraz Storie allegre (1887), wesołe opowiadania dla dzieci.

Spuścizna i znaczenie

Collodi zmarł nagle 26 października 1890 roku we Florencji, gdy wracał wieczorem do domu. Pochowano go na cmentarzu Porte Sante przy kościele San Miniato al Monte. Nie doczekał światowej sławy Pinokia. Dziś to najsłynniejsza włoska książka dla dzieci, przetłumaczona na ponad dwieście czterdzieści języków.

Krytyk i filozof Benedetto Croce zaliczał Pinokia do najważniejszych dzieł literatury włoskiej. W 1956 roku w Collodi otwarto Park Pinokia, a w 1962 roku powstała Narodowa Fundacja Carla Collodiego. Najbardziej znaną ekranizacją jest film Walta Disneya z 1940 roku. Pisarstwo dla dzieci kontynuował bratanek Collodiego, Paolo Lorenzini, który przyjął pseudonim Collodi Nipote.