Hrabia Horeszko — charakterystyka postaci
Sąsiad Sopliców, dalszy krewny Horeszków w utworze Pan Tadeusz. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Hrabia jest spokrewniony z Horeszkami po kądzieli: jego matka łowczyna pochodziła od drugiej córki kasztelana, a ten był wujem Stolnika. Gerwazy wylicza mu to pokrewieństwo dokładnie, bo chce z niego zrobić mściciela rodu. Formalnie Hrabia to najbogatszy człowiek w okolicy i właściciel zamku, o który toczy się proces z Sędzią — ale o samej sprawie wie niewiele i niewiele go ona obchodzi.
Wychowany i wykształcony za granicą, wrócił dwa lata przed akcją poematu i nudzi się na wsi. Maluje, rysuje, szuka „malowniczości”: podupadły zamek zachwyca go dopiero wtedy, gdy Gerwazy opowie mu krwawą historię, bo dopiero wtedy staje się gotycką ruiną z powieści. Plan najazdu przyjmuje z entuzjazmem estety — chwali go jako „gotycko-sarmacki” i porównuje do przygody z sycylijskimi rozbójnikami, którą przeżył w podróży.
To postać na wpół komiczna: literacki pasożyt, który cudze emocje przeżywa jako fabułę. W Telimenie kocha się tak, jak wypada kochać się bohaterowi romansu, i tak samo z niej rezygnuje — gdy kobieta proponuje mu natychmiastowy ślub, odpowiada wykładem o sercach rozmawiających „jak gwiazdy promieńmi drżącemi” i wycofuje się. Przez niego Mickiewicz żartuje z cudzoziemszczyzny i z mody na sentymentalną egzaltację.
Mimo to jego droga kończy się poważnie. Hrabia prowadzi zajazd na Soplicowo, potem walczy z Moskalami, a po bitwie musi uchodzić za granicę. W ostatniej księdze zjawia się w Soplicowie w mundurze pułkownika ułanów, z bogatymi szlifami i hiszpańską bródką — i wciąż z ołówkiem w ręku, rysując Zosię. Śmieszny pozer okazał się zdolny do realnego czynu.
Cechy — Hrabia Horeszko
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Egzaltacja | Świat przeżywa jak powieść: szuka w nim ruin, tajemnic i romansowych scen. |
| Cudzoziemszczyzna | Wykształcony za granicą, przykłada włoskie i angielskie wzorce do litewskiego krajobrazu. |
| Zamiłowanie do sztuki | Maluje i rysuje; nawet w mundurze pułkownika nie rozstaje się z ołówkiem. |
| Zmienność uczuć | Kocha Telimenę, dopóki jest to nieszczęśliwa miłość; wobec propozycji ślubu ucieka w frazes. |
| Odwaga w czynie | Prowadzi zajazd, bije się z Moskalami i wraca jako pułkownik wojsk polskich. |
Częste pytania — Hrabia Horeszko
Kim jest Hrabia w „Panu Tadeuszu”?
To młody, bogaty sąsiad Sopliców, spokrewniony z Horeszkami przez kobiety — jego matka łowczyna pochodziła od drugiej córki kasztelana, wuja Stolnika. Mickiewicz nie podaje jego imienia, nazywa go po prostu Hrabią.
Dlaczego Hrabia procesuje się o zamek?
Zamek Horeszków po śmierci Stolnika przypadł Soplicom, a Hrabia jako krewny zmarłego rości sobie do niego prawo. Sam traktuje spór obojętnie, dopóki Gerwazy nie opowie mu historii zabójstwa i nie zamieni procesu w sprawę honoru rodu.
Dlaczego Hrabia jest postacią komiczną?
Bo wszystko przeżywa jak literaturę. Zamek podoba mu się dopiero jako gotycka ruina, najazd nazywa planem „gotycko-sarmackim”, a rozstanie z Telimeną zamienia w wykład o sercach rozmawiających jak gwiazdy. Jego uczucia są cytatami z powieści.
Jak kończy się wątek Hrabiego i Telimeny?
Telimena zaręcza się z Rejentem, a gdy Hrabia robi jej scenę, proponuje, że odstąpi Rejenta, jeśli Hrabia ożeni się z nią natychmiast. Ten wycofuje się, nazywając ją „prozaiczną”, i dla zemsty zaczyna adorować Podkomorzankę.
Czy Hrabia walczy o Polskę?
Tak. Po zajeździe bije się z Moskalami, a potem ucieka za granicę i wstępuje do wojska. W ostatniej księdze wraca do Soplicowa w mundurze pułkownika ułanów — Mickiewicz pozwala mu wyrosnąć z pozy do prawdziwego czynu.
Czym różni się Hrabia od Tadeusza?
Tadeusz jest prostoduszny, przywiązany do domu i do wiejskiego porządku; Hrabia żyje wzorcami z zagranicy i z książek. Obaj rywalizują o Telimenę, obaj kończą w mundurze, ale tylko Tadeusz zostaje na miejscu i przejmuje gospodarstwo.