Jadwiga Barykowa — charakterystyka postaci
Matka Cezarego w utworze Przedwiośnie. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Jadwiga pochodzi z Siedlec i została wydana za Seweryna Barykę na mocy umowy z rodzicami. Przez całe życie w Baku tęskni za rodzinnym miastem — to jej jedyne skryte marzenie, o którym powieść wspomina kilkakrotnie. Żeromski dał jej miasto swojej życiowej partnerki, Anny Zawadzkiej.
Gdy syn rzuca się w rewolucję, Jadwiga próbuje z nim rozmawiać i za każdym razem przegrywa. Jej argument jest prosty i celny: prawdziwy ustrój wspólnotowy trzeba by zbudować na pustej ziemi, własnymi rękami, a nie wdzierać się do cudzych domów i pałaców, które do czegoś innego zbudowano. Cezary nazywa to banialukami spod ciemnej gwiazdy.
Milczy więc i działa. Wymyka się z miasta po żywność, gdy sklepy są zamknięte, a potem przyjmuje pod dach uciekającą księżnę Szczerbatow-Mamajew i ukrywa jej klejnoty. Nocna rewizja znajduje kosztowności; Jadwigę kierują do robót publicznych w porcie.
Umiera na drodze, pchnięta przez dozorcę. Syn wyprasza dla niej osobny grób na katolickim cmentarzu, bo ciała miano wrzucić do wspólnego rowu kontrrewolucjonistów. To najcięższa scena pierwszej części i moment, od którego Cezary już nigdy nie będzie wierzył w żadną ideę do końca.
Cechy — Jadwiga Barykowa
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Tęskniąca za Siedlcami | Powrót w rodzinne strony jest jej jedynym, nigdy nie spełnionym marzeniem. |
| Trzeźwa wobec rewolucji | Jako jedyna od razu nazywa grabież grabieżą i nie daje się porwać hasłom. |
| Lekceważona przez syna | Cezary gromi ją, wyśmiewa jej argumenty i wstydzi się jej poglądów. |
| Zaradna i cicha | Zdobywa żywność dla rodziny, nie mówiąc, skąd i jakim kosztem. |
| Ofiara przekonań własnego dziecka | Ginie na robotach publicznych narzuconych przez władzę, którą syn popierał. |
Częste pytania — Jadwiga Barykowa
Kim jest Jadwiga Barykowa?
Matką Cezarego, Polką pochodzącą z Siedlec, wydaną za Seweryna Barykę na mocy umowy z jej rodzicami. Mieszka w Baku i przez całe życie marzy o powrocie w rodzinne strony.
Dlaczego Jadwiga sprzeciwia się rewolucji?
Bo uważa ją za pospolitą grabież. Twierdzi, że ustrój wspólnotowy trzeba by zbudować na pustej ziemi, wspólną pracą, a nie przez wdzieranie się do cudzych domów i pałaców. Syn nazywa te argumenty banialukami — a powieść przyznaje jej rację.
Jak umiera matka Cezarego?
Po znalezieniu ukrytych u niej klejnotów księżnej Szczerbatow-Mamajew trafia na roboty publiczne w porcie. Wraca stamtąd wyniszczona, syn wyprasza dla niej kilka tygodni szpitala, potem musi wrócić do pracy. Pchnięta przez dozorcę, pada na drodze i umiera.
Dlaczego Siedlce są ważne w powieści?
To rodzinne miasto Jadwigi i przedmiot jej tęsknoty. Żeromski wybrał je nieprzypadkowo — z Siedlec pochodziła Anna Zawadzka, malarka, z którą pisarz związał się w 1913 roku i której zapisał w testamencie cały majątek.
Jaką rolę pełni Jadwiga w wymowie „Przedwiośnia”?
Jest sumieniem pierwszej części. Wszystko, co mówi o rewolucji, okazuje się prawdą, a cena, jaką płaci, jest bezpośrednim skutkiem przekonań jej syna. Bez tej śmierci późniejsza nieufność Cezarego wobec Lulka byłaby tylko poglądem, a nie doświadczeniem.
Kim jest księżna Szczerbatow-Mamajew?
Rosyjską arystokratką uciekającą przed rewolucją, której Jadwiga udzieliła schronienia i pomogła ukryć klejnoty. Nocna rewizja znalazła kosztowności, a karę ponieśli gospodarze — Jadwiga i Cezary trafili na czarną listę.