Cezary Baryka — charakterystyka postaci
Główny bohater, przybysz z Baku w utworze Przedwiośnie. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Cezary jest jedynakiem wychowanym w dostatku, w polskiej rodzinie mieszkającej w Baku. Ma czternaście lat, gdy ojciec idzie na wojnę, siedemnaście, gdy do miasta dociera rewolucja. Przyjmuje ją z całą energią młodości: chodzi na wiece, powtarza hasła, zostaje wyrzucony ze szkoły i czuje, że wreszcie znalazł swoją drogę.
Rewolucja odpłaca mu się natychmiast i osobiście. Matka, którą lekceważył i której argumentów nie chciał słuchać, trafia za ukrywanie cudzych klejnotów na roboty w porcie i tam umiera. Wkrótce potem Cezary grzebie ofiary rzezi ormiańsko-tatarskiej. Od tego momentu wie o rewolucji coś, czego żaden z późniejszych rozmówców nie wie.
Do Polski przyjeżdża z bajką o szklanych domach, którą usłyszał od umierającego ojca, i traci ją w pierwszym polskim miasteczku. Potem widzi jeszcze dwie Polski: Nawłoć, w której je się sześć razy dziennie, i Chłodek, gdzie ludzie śpią na cudzych zapieckach. W żadnej z nich nie potrafi zamieszkać.
W Warszawie dostaje dwie oferty — państwową i rewolucyjną — i odrzuca obie. Ostatnia scena powieści pokazuje go, jak wychodzi z szeregów robotników i idzie sam na czele tłumu wprost na wojsko. To nie jest deklaracja poglądów, tylko gest człowieka, który nie zgadza się na nic z tego, co mu pokazano.
Cechy — Cezary Baryka
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Ukształtowany przez rewolucję | Widział przewrót w Baku od środka, z entuzjazmu i z grzebania zwłok. |
| Obciążony winą wobec matki | Lekceważył jej ostrzeżenia i nie zdołał jej uratować przed skutkami własnych przekonań. |
| Bezdomny wśród swoich | W Polsce nie ma ani rodziny, ani majątku, ani wspólnoty — ogląda kraj z zewnątrz. |
| Uczuciowo nieodpowiedzialny | W Nawłoci rani Karolinę, wdaje się w romans z Laurą i nie zauważa Wandy. |
| Niezdolny do przyjęcia gotowej drogi | Odrzuca zarówno reformizm Gajowca, jak i rewolucję Lulka. |
Częste pytania — Cezary Baryka
Kim jest Cezary Baryka?
Głównym bohaterem „Przedwiośnia” — synem Polaków mieszkających w Baku, gdzie jego ojciec był carskim urzędnikiem. Przeżył tam rewolucję rosyjską, stracił oboje rodziców i przyjechał do Polski, której nigdy wcześniej nie widział.
Dlaczego Cezary rozczarował się Polską?
Bo przyjechał z obrazem szklanych domów, który dostał od umierającego ojca, a zobaczył błotniste miasteczko, potem ziemiański dwór pełen jedzenia i chłopskie chałupy, w których ludzie nie mają nic własnego. Nie sam widok go zniechęcił, lecz to, że nikogo poza nim ten kontrast nie dziwił.
Czy Cezary jest postacią pozytywną?
Żeromski nie ułatwia tej oceny. Cezary ma odwagę, uczciwość i wrażliwość na cudzą krzywdę, a jednocześnie jest egoistą, który niszczy życie Karoliny i nie potrafi niczego doprowadzić do końca. Jego racje są mocne, jego czyny — nie.
Dlaczego Cezary odrzuca i Gajowca, i Lulka?
Gajowcowi nie wierzy, bo reformy zostały na papierze, a ludzie głodują teraz. Lulka odrzuca, bo widział już rewolucję w Baku i wie, że jego własna matka umarła z jej ręki. Nie ma trzeciej drogi do wyboru — i właśnie dlatego ostatnia scena wygląda tak, jak wygląda.
Co oznacza ostatnia scena z Cezarym?
Wychodzi on z szeregów robotników i idzie osobno, na czele tłumu, wprost na oddział wojska pod Belwederem. Nie idzie więc z rewolucją, tylko przed nią. Żeromski celowo nie napisał, co się dalej stało, i spór o wymowę tej sceny trwa od 1924 roku.
Ile lat ma Cezary w powieści?
Na początku, gdy wybucha pierwsza wojna światowa, jest czternastolatkiem. Rewolucję w Baku przeżywa jako siedemnastolatek. Do Polski przyjeżdża tuż po wojnie, a w Warszawie z ostatniej części powieści jest studentem medycyny po dwudziestce.