Stanisław Wokulski — charakterystyka postaci
Kupiec galanteryjny, główny bohater w utworze Lalka. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Wokulski to postać zbudowana z dwóch epok naraz i to jest jej cała tajemnica. Rozumem jest pozytywistą: liczy, inwestuje, organizuje spółkę, zna się na chemii i fizyce, marzył o karierze naukowej. Sercem jest romantykiem: kocha absolutnie, ślepo, do końca, kobietę, której właściwie nie zna.
Jego życiorys to pasmo przerwanych dróg. Subiekt u Hopfera, student Szkoły Głównej, powstaniec styczniowy, zesłaniec syberyjski, wdowiec po starszej od siebie Minclowej, właściciel sklepu, dostawca wojenny, milioner. Za każdym razem, gdy coś zaczyna, historia albo uczucie każą mu zacząć od nowa.
W Paryżu, po raz pierwszy w mieście, którego nikt nigdy nie rozbierał, formułuje o sobie sąd bez litości: jestem człowiek zmarnowany, miałem ogromne zdolności i energię, a nie zrobiłem nic dla cywilizacji. Geist proponuje mu laboratorium i metal lżejszy od powietrza. Wokulski odrzuca to wszystko, bo dowiaduje się, że Izabela o niego pytała.
Koniec przychodzi w przedziale kolejowym. Izabela flirtuje po angielsku ze Starskim, pewna, że narzeczony nie rozumie — a Wokulski nauczył się tego języka właśnie dla niej. Wysiada, kładzie się na torach pod Skierniewicami, zostaje uratowany, wraca do Warszawy i znika. Czy zginął w wybuchu w Zasławiu, czy po prostu wyjechał, powieść nie mówi.
Cechy — Stanisław Wokulski
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Rozdarty między dwiema epokami | Rozumuje jak pozytywista, kocha jak romantyk i żadnej z tych połówek nie umie się pozbyć. |
| Zdolny do wszystkiego, czego się podejmie | Sklep, spółka handlowa, nauka języka, pojedynek, wyścigi — wszystko robi skutecznie i szybko. |
| Hojny bez rozgłosu | Pomaga furmanowi Wysockiemu, Mariannie i Węgiełkowi, a w testamencie pamięta o każdym z nich. |
| Ślepy wobec Izabeli | Dostaje dziesiątki dowodów, że ta kobieta go nie kocha, i żadnego nie przyjmuje do wiadomości. |
| Bez miejsca w swoim świecie | Dla arystokracji jest kupcem, dla kupców panem, dla nauki człowiekiem, który odszedł — i nigdzie nie znajduje szacunku. |
Częste pytania — Stanisław Wokulski
Kim jest Stanisław Wokulski?
Głównym bohaterem „Lalki” — warszawskim kupcem galanteryjnym, byłym studentem Szkoły Głównej, powstańcem styczniowym i zesłańcem. Po powrocie z wojny rosyjsko-tureckiej jest milionerem, a całą swoją energię kieruje na zdobycie arystokratki Izabeli Łęckiej.
Czy Wokulski jest romantykiem czy pozytywistą?
Jednym i drugim, i to go niszczy. Jego działanie gospodarcze i naukowe jest wzorowo pozytywistyczne, ale motywacja — absolutna, ślepa miłość do jednej kobiety — jest czysto romantyczna. Prus nazwał go postacią przejściową między dwiema epokami.
Dlaczego Wokulski chciał odebrać sobie życie?
Bo w pociągu do Krakowa usłyszał, jak jego narzeczona flirtuje po angielsku z Kazimierzem Starskim, przekonana, że on tego języka nie zna. Wysiadł na najbliższej stacji i pod Skierniewicami położył się na torach. Uratował go dróżnik Wysocki.
Co stało się z Wokulskim na końcu powieści?
Nie wiadomo. Przekazał sklep Szlangbaumowi, sporządził testament i zniknął. Węgiełek pisze, że widział go w ruinach zamku w Zasławiu, gdzie potem nastąpił wybuch — ale ciała nie znaleziono. Szuman uważa, że to samobójstwo, Rzecki, że wyjazd. Prus nie rozstrzygnął tego nigdy.
Dlaczego Wokulski odrzucił propozycję Geista?
Bo dowiedział się, że Izabela o niego pytała. Paryski chemik oferował mu udział w pracach nad metalem lżejszym od powietrza — wynalazkiem, który zmieniłby świat. Wokulski wybrał powrót do Warszawy, co jest najostrzejszym w powieści dowodem na to, że rozum przegrywa u niego z uczuciem.
Co znaczy zdanie „Jestem człowiek zmarnowany”?
To bilans, jaki Wokulski robi ze sobą w Paryżu: miał ogromne zdolności i energię, a nie zostawił po sobie nic dla cywilizacji. Zdanie pada w mieście budowanym bez przerwy przez wieki i właśnie ten kontrast jest w nim najważniejszy.