Gollum — charakterystyka postaci
Mieszkaniec podziemi, dawny właściciel pierścienia w utworze Hobbit, czyli tam i z powrotem. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Gollum mieszka samotnie na wysepce pośrodku podziemnego jeziora w Górach Mglistych. Żywi się rybami i tym, co uda mu się złapać w ciemności, mówi sam do siebie i nazywa siebie „my”. Jest wychudzony, śliski, o wielkich świecących oczach — istota, po której trudno poznać, czym była kiedyś.
Spotkanie z Bilbem to najsłynniejsza scena książki. Gollum proponuje pojedynek na zagadki: jeśli wygra hobbit, zostanie wyprowadzony na powierzchnię, jeśli Gollum — zje przybysza. Zagadki są coraz trudniejsze, a napięcie rośnie, aż Bilbo, nie mając pomysłu, zadaje pytanie, które zagadką nie jest: „Co mam w kieszeni?”. Gollum przegrywa.
Wtedy wychodzi na jaw, że pierścień, którym zamierzał się posłużyć, żeby mimo wszystko dopaść hobbita, zniknął — a znalazł go właśnie Bilbo. Rozpacz i wściekłość Golluma są nieproporcjonalne do straty przedmiotu i to pierwszy sygnał, że pierścień nie jest zwykłą błyskotką.
W wydaniu z 1937 roku scena wyglądała inaczej: Gollum uczciwie oddawał pierścień jako nagrodę. Tolkien przepisał ją później, gdy pisał Władcę Pierścieni i musiał uzgodnić charakter przedmiotu z jego nową rolą.
Cechy — Gollum
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Samotny | Od wieków żyje sam w ciemności, mówi do siebie i o sobie w liczbie mnogiej. |
| Podstępny | Proponuje uczciwy pojedynek, ale planuje zjeść Bilba niezależnie od wyniku. |
| Uzależniony od pierścienia | Nazywa go „skarbem”; strata doprowadza go do rozpaczy, która jest nieproporcjonalna do wartości przedmiotu. |
| Inteligentny | Zna stare zagadki i zadaje je biegle — pojedynek jest wyrównany do ostatniego pytania. |
| Budzący litość | Mimo groźby, jaką stanowi, jest postacią żałosną: wygłodzoną, zniekształconą i samotną. |
Częste pytania — Gollum
Kim jest Gollum?
Wychudzoną istotą żyjącą samotnie na wysepce pośrodku podziemnego jeziora w Górach Mglistych. Od wieków przebywa w ciemności, żywi się rybami i mówi sama do siebie.
Na czym polegał pojedynek na zagadki?
Bilbo i Gollum umówili się: jeśli wygra hobbit, Gollum wyprowadzi go z podziemi, jeśli Gollum — zje przybysza. Zadawali sobie zagadki na przemian, coraz trudniejsze.
Jak Bilbo wygrał z Gollumem?
Ostatnim pytaniem: „Co mam w kieszeni?”. Nie była to zagadka, więc zwycięstwo jest w pewnym sensie nieuczciwe — Tolkien zostawia tę dwuznaczność świadomie.
Dlaczego Gollum nazywa pierścień skarbem?
Bo jest od niego uzależniony. Reakcja na stratę — rozpacz i wściekłość — jest nieproporcjonalna do wartości zwykłego przedmiotu i stanowi pierwszy sygnał, że pierścień ma własną moc nad właścicielem.
Czy Gollum jest postacią negatywną?
Jest groźny i podstępny, ale też żałosny: wygłodzony, zniekształcony i całkowicie samotny. Tolkien buduje go tak, żeby czytelnik jednocześnie się go bał i mu współczuł.
Czy scena z Gollumem zawsze wyglądała tak samo?
Nie. W pierwszym wydaniu z 1937 roku Gollum uczciwie oddawał pierścień jako nagrodę za wygraną. Tolkien przepisał tę scenę, pracując nad Władcą Pierścieni, żeby uzgodnić ją z nową, znacznie mroczniejszą naturą przedmiotu.