Katherine Paterson
Amerykańska pisarka urodzona w Chinach, autorka powieści dla dzieci i młodzieży. Dwukrotna laureatka Medalu Newbery’ego, zdobywczyni Nagrody im. Hansa Christiana Andersena i Nagrody im. Astrid Lindgren.
Wczesne życie i edukacja
Katherine Paterson, z domu Womeldorf, przyszła na świat w Chinach 31 października 1932 roku. Jej rodzice byli amerykańskimi misjonarzami prezbiteriańskimi. Wojna chińsko-japońska zmusiła rodzinę do ucieczki, a w czasie drugiej wojny światowej Womeldorfowie wrócili do Stanów Zjednoczonych. Mieszkali w Wirginii, Karolinie Północnej i Wirginii Zachodniej. Jako dziecko pisarka wielokrotnie się przeprowadzała.
Studiowała literaturę angielską w King College w Bristolu w stanie Tennessee. Po studiach przez rok uczyła w wiejskiej szkole w Wirginii. Potem w Richmond studiowała Biblię i wychowanie chrześcijańskie. Chciała zostać misjonarką w Chinach, ale kraj był wtedy zamknięty dla Amerykanów. Za namową japońskiej przyjaciółki wyjechała więc do Japonii, gdzie mieszkała i pracowała przez cztery lata.
Debiut i pierwsze dzieła
Po powrocie do Stanów Zjednoczonych poznała pastora prezbiteriańskiego Johna Patersona i w 1962 roku wyszła za niego za mąż. Mieli czworo dzieci, w tym dwoje adoptowanych. John Paterson zmarł w 2013 roku. W 1964 roku Kościół prezbiteriański poprosił ją o napisanie materiałów do nauki religii dla uczniów piątej i szóstej klasy. Tak zaczęła pisać zawodowo.
Chciała jednak pisać powieści. Przez kilka lat nie udawało się jej niczego wydać. Znajoma z parafii zabrała ją na wieczorowy kurs pisania i powieść, którą tam zaczęła, ukazała się w 1973 roku. Była to The Sign of the Chrysanthemum, opowieść osadzona w średniowiecznej Japonii. Potem ukazały się Of Nightingales That Weep (1974) i The Master Puppeteer (1975). Ta druga dostała w 1977 roku National Book Award.
Kontekst historyczny
Paterson zaczynała pisać w latach siedemdziesiątych, gdy amerykańska literatura dla młodzieży coraz śmielej mówiła o trudnych sprawach. Pisarka podejmuje tematy uważane za trudne dla młodych czytelników, takie jak śmierć, zazdrość czy porzucenie.
Most do Terabithii wyrósł z osobistego doświadczenia. W 1974 roku przyjaciółka jej syna Davida zginęła rażona piorunem. Książka, która miała pomóc zrozumieć tę stratę, stała się jedną z najsłynniejszych powieści o żałobie w literaturze dziecięcej. Jednocześnie należała do książek najczęściej kwestionowanych w amerykańskich szkołach, przede wszystkim z powodu śmierci dziecka i rozmów o wierze.
Dojrzałość twórcza
Lata 1977–1981 przyniosły pisarce największe sukcesy. Most do Terabithii (1977) zdobył Medal Newbery’ego. Wspaniała Gilly (1978) otrzymała National Book Award w 1979 roku. Za Jacob Have I Loved (1980) Paterson dostała drugi Medal Newbery’ego. W kolejnych latach wydała między innymi Lyddie (1991), nagrodzoną za prozę historyczną Jip, His Story (1996) i Bread and Roses, Too (2006).
W 1998 roku otrzymała Nagrodę im. Hansa Christiana Andersena, a w 2006 roku Nagrodę im. Astrid Lindgren, przyznawane za całokształt twórczości dla dzieci. W 2000 roku Biblioteka Kongresu uznała ją za Żywą Legendę. W latach 2010–2011 była krajową ambasadorką literatury dla młodych czytelników w Stanach Zjednoczonych.
Spuścizna i znaczenie
Katherine Paterson napisała ponad czterdzieści książek, w tym osiemnaście powieści dla dzieci i młodzieży. Należy do najbardziej cenionych amerykańskich autorek literatury dziecięcej. Po polsku ukazały się przede wszystkim Most do Terabithii i Wspaniała Gilly, obie w przekładzie Alicji Skarbińskiej i nakładem Wydawnictwa „Nasza Księgarnia”. Druga z nich wyszła najpierw w 1987 roku pod tytułem Wielka Gilly.
Most do Terabithii dwukrotnie przeniesiono na ekran, w 1985 i w 2007 roku. Scenariusz drugiego filmu współtworzył syn pisarki, David L. Paterson, któremu, razem z Lisą Hill, dedykowana jest książka. Autorka mieszka w stanie Vermont.
Twórczość — Katherine Paterson
13 pozycji w układzie chronologicznym.
| Tytuł | Gatunek | Rok |
|---|---|---|
| The Sign of the Chrysanthemum | powieść historyczna dla młodzieży | 1973 |
| Of Nightingales That Weep | powieść dla młodzieży | 1974 |
| The Master Puppeteer | powieść dla młodzieży | 1975 |
| Most do Terabithii (Bridge to Terabithia) | powieść dla dzieci i młodzieży | 1977 |
| Wspaniała Gilly (The Great Gilly Hopkins) | powieść dla dzieci i młodzieży | 1978 |
| Jacob Have I Loved | powieść dla młodzieży | 1980 |
| Come Sing, Jimmy Jo | powieść dla młodzieży | 1985 |
| Park’s Quest | powieść dla młodzieży | 1988 |
| Lyddie | powieść dla młodzieży | 1991 |
| Jip, His Story | powieść historyczna dla młodzieży | 1996 |
| The Same Stuff as Stars | powieść dla młodzieży | 2002 |
| Bread and Roses, Too | powieść historyczna dla młodzieży | 2006 |
| The Day of the Pelican | powieść dla młodzieży | 2009 |
Częste pytania — Katherine Paterson
Kim jest Katherine Paterson?
Amerykańską pisarką, autorką powieści dla dzieci i młodzieży, w tym „Mostu do Terabithii” i „Wspaniałej Gilly”.
Kiedy i gdzie urodziła się Katherine Paterson?
31 października 1932 roku w Chinach, w rodzinie amerykańskich misjonarzy.
Dlaczego dzieciństwo pisarki było niespokojne?
Rodzina musiała uciekać przed wojną z Chin, a potem w Stanach Zjednoczonych wiele razy się przeprowadzała.
Co łączy Katherine Paterson z Japonią?
Mieszkała tam i pracowała przez cztery lata. Jej pierwsza powieść, „The Sign of the Chrysanthemum”, dzieje się w średniowiecznej Japonii.
Jak zaczęła się kariera pisarska Katherine Paterson?
W 1964 roku napisała materiały do nauki religii dla Kościoła prezbiteriańskiego. Pierwsza powieść ukazała się w 1973 roku.
Skąd wziął się pomysł na „Most do Terabithii”?
W 1974 roku od uderzenia pioruna zginęła ośmioletnia Lisa Hill, przyjaciółka syna pisarki. Paterson napisała książkę, by zrozumieć tę stratę.
Za jakie książki Paterson dostała Medal Newbery’ego?
Za „Most do Terabithii” w 1978 roku i za „Jacob Have I Loved” w 1981 roku.
Jakie międzynarodowe nagrody otrzymała?
Nagrodę im. Hansa Christiana Andersena w 1998 roku i Nagrodę im. Astrid Lindgren w 2006 roku. Obie przyznaje się za całokształt twórczości dla dzieci.
Jakie książki Paterson ukazały się po polsku?
Przede wszystkim „Most do Terabithii” i „Wspaniała Gilly”, obie w przekładzie Alicji Skarbińskiej. Wydaje je Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”. „Wspaniała Gilly” ukazała się najpierw w 1987 roku jako „Wielka Gilly”.
Jaki związek z ekranizacją ma syn pisarki?
David L. Paterson, któremu, razem z Lisą Hill, dedykowana jest powieść, współtworzył scenariusz filmu „Most do Terabithii” z 2007 roku.
O czym zwykle pisze Katherine Paterson?
O sprawach uważanych za trudne dla młodych czytelników, takich jak śmierć bliskiej osoby, zazdrość czy porzucenie.