Janina Porazińska

Wczesne życie i edukacja

Janina Porazińska urodziła się 29 września 1882 roku w Lublinie. Była córką Edwarda Porazińskiego i Heleny z Saryusz-Bielskich. W niektórych katalogach jako rok urodzenia podaje się 1888, ale Polski Słownik Biograficzny i Wikipedia podają 1882.

W Krakowie studiowała nauki przyrodnicze, także na Uniwersytecie Jagiellońskim. Swoje dzieciństwo opisała po latach w gawędzie I w sto koni nie dogoni (1961).

Debiut i pierwsze dzieła

Zadebiutowała w 1903 roku w piśmie „Wędrowiec”. Później pisała do czasopism dziecięcych, między innymi do „Przyjaciela Dzieci” oraz do „Promyka” i jego dodatku „Promyczek” (1909–1910). Publikowała tam wiersze, bajki i opowiadania.

W 1917 roku współtworzyła nowe pismo dla dzieci „Płomyk”. W latach dwudziestych wydała między innymi tom wierszy W Wojtusiowej izbie i opowieść Kichuś majstra Lepigliny (1924). Kilka lat później ukazał się jej Kopciuszek (1929).

Kontekst historyczny

W latach 1922–1925 pracowała w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Potem zajęła się tylko pisaniem i redagowaniem. W latach 1927–1939 kierowała pismami dla dzieci „Płomyczek”, „Słonko” i „Poranek”. To w „Słonku” czytelnicy po raz pierwszy poznali Czarnego Noska.

W czasie okupacji niemieckiej działała w tajnym nauczaniu. Po wojnie wróciła do pisania. Opracowywała dla dzieci polskie baśnie ludowe i tłumaczyła literaturę skandynawską, między innymi opowieści Zachariasza Topeliusa.

Dojrzałość twórcza

Po wojnie wydała wiele książek. W 1952 roku wydała zbiór polskich baśni ludowych Za górami… za lasami…. W 1955 roku wyszły wiersze Psotki i śmieszki oraz baśnie Zuchwały strzyżyk. W 1957 roku opublikowała opowieść o Janie Kochanowskim Kto mi dał skrzydła, a w 1958 roku opracowała dla dzieci fińską Kalewalę.

Za swoją twórczość dostała nagrodę Związku Literatów Polskich (1950), nagrodę Prezesa Rady Ministrów (1953) i nagrodę miasta Warszawy (1957). W 1964 roku Pamiętnik Czarnego Noska ukazał się w formie książki. Odznaczono ją Krzyżem Oficerskim (1955) i Krzyżem Komandorskim (1966) Orderu Odrodzenia Polski. Została też kawalerem Orderu Uśmiechu, który przyznają dzieci.

Spuścizna i znaczenie

Janina Porazińska zmarła 2 listopada 1971 roku w Warszawie. Pochowano ją na cmentarzu Powązkowskim. Dwa lata po jej śmierci ukazało się osobne wydanie baśni Szewczyk Dratewka.

Pisarka przez całe życie czerpała z folkloru, czyli z ludowych baśni, pieśni i podań. Jej wiersze i baśnie wciąż są wydawane, a Pamiętnik Czarnego Noska znajduje się wśród proponowanych lektur dla klas I–III. Jej książki tłumaczono na wiele języków, między innymi na japoński.