Arkady Fiedler
Polski pisarz, podróżnik i przyrodnik z Poznania, autor książek o Amazonii, Kanadzie i Madagaskarze. W czasie wojny napisał reportaż „Dywizjon 303”, swoją najpopularniejszą książkę.
Wczesne życie i edukacja
Arkady Fiedler przyszedł na świat w Poznaniu 28 listopada 1894 roku. Jego ojciec, Antoni Fiedler, był poznańskim drukarzem i wydawcą. To on rozbudził w synu zainteresowanie przyrodą. Arkady uczył się w Poznaniu, a potem studiował filozofię i nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Studia przerwała pierwsza wojna światowa.
W latach 1918–1919 Fiedler brał udział w powstaniu wielkopolskim i należał do Polskiej Organizacji Wojskowej. Po wojnie służył jako oficer rezerwy w stopniu porucznika.
Debiut i pierwsze dzieła
Zadebiutował w 1917 roku cyklem wierszy w poznańskim piśmie „Zdrój”. Pierwszą książkę, reportaż Przez wiry i porohy Dniestru, wydał w 1926 roku. W 1928 roku wyruszył w pierwszą wielką podróż do południowej Brazylii. Przywiózł z niej zbiory roślin i zwierząt, które oddał poznańskim muzeom. Wrażenia z wyprawy opisał w książkach Bichos, moi brazylijscy przyjaciele i Wśród Indian Koroadów.
W 1933 roku wyruszył do Amazonii. Owocem tej wyprawy była wydana w 1935 roku książka Ryby śpiewają w Ukajali, która przyniosła mu wielką popularność. W tym samym roku ukazała się też Kanada pachnąca żywicą.
Kontekst historyczny
Wybuch drugiej wojny światowej zastał Fiedlera na Tahiti. Pisarz opuścił wyspę, by służyć w wojsku. Przez Francję dotarł w 1940 roku do Wielkiej Brytanii. Tam poznał pilotów polskiego dywizjonu, który bronił Londynu, i napisał o nich Dywizjon 303. Przedruki książki krążyły w okupowanej Polsce i dodawały ludziom otuchy.
W latach 1942–1943 Fiedler pływał na polskich statkach handlowych. Wojenny wysiłek polskich marynarzy opisał w książce Dziękuję ci, kapitanie, wydanej w 1944 roku. W 1946 roku wrócił do Polski i zamieszkał w Puszczykowie pod Poznaniem.
Dojrzałość twórcza
W pierwszych latach powojennych nie mógł podróżować, więc pisał powieści dla młodzieży. Powstały wtedy Mały Bizon, Wyspa Robinsona i Orinoko. Bohaterem dwóch ostatnich jest młody Jan Bober, a cykl zamknął wydany w 1980 roku Biały Jaguar.
Od połowy lat pięćdziesiątych Fiedler znów wyruszał w świat. Odwiedził Indochiny, Brazylię, Gujanę, Madagaskar i Kanadę, kilka razy był w Afryce Zachodniej. Z tych podróży powstały między innymi Dzikie banany, Piękna, straszna Amazonia i Madagaskar, okrutny czarodziej. Napisał też książki wspomnieniowe Mój ojciec i dęby oraz Wiek męski – zwycięski.
Spuścizna i znaczenie
W ciągu życia Fiedler odbył około trzydziestu wypraw i napisał 32 książki. Ukazały się one w 23 językach, w łącznym nakładzie ponad dziesięciu milionów egzemplarzy. Jego książki uczą szacunku dla innych kultur i pokazują piękno przyrody. Otrzymał wiele nagród, między innymi nagrodę prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży w 1974 roku i Nagrodę Państwową I stopnia w 1978 roku.
W 1974 roku Fiedler razem z rodziną otworzył w swoim domu w Puszczykowie muzeum pamiątek z podróży. Dziś działa tam Muzeum-Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera, prowadzona przez jego potomków. Pisarz zmarł w Puszczykowie 7 marca 1985 roku. Jest patronem wielu szkół w Polsce, a jego synowie Arkady Radosław i Marek także zostali pisarzami i podróżnikami.
Twórczość — Arkady Fiedler
12 pozycji w układzie chronologicznym.
| Tytuł | Gatunek | Rok |
|---|---|---|
| Przez wiry i porohy Dniestru | reportaż | 1926 |
| Bichos, moi brazylijscy przyjaciele | reportaż podróżniczy | 1931 |
| Ryby śpiewają w Ukajali | reportaż podróżniczy | 1935 |
| Kanada pachnąca żywicą | reportaż podróżniczy | 1935 |
| Dywizjon 303 | reportaż wojenny | 1942 |
| Dziękuję ci, kapitanie | reportaż wojenny | 1944 |
| Mały Bizon | powieść dla młodzieży | 1952 |
| Wyspa Robinsona | powieść przygodowa | 1954 |
| Orinoko | powieść przygodowa | 1957 |
| Dzikie banany | reportaż podróżniczy | 1960 |
| Mój ojciec i dęby | wspomnienia | 1973 |
| Biały Jaguar | powieść przygodowa | 1980 |
Częste pytania — Arkady Fiedler
Kim był Arkady Fiedler?
Polskim pisarzem, podróżnikiem i przyrodnikiem z Poznania. Pisał reportaże z wypraw do Ameryki Południowej, Kanady, Afryki i na Madagaskar oraz powieści przygodowe dla młodzieży.
Kiedy i gdzie urodził się Arkady Fiedler?
28 listopada 1894 roku w Poznaniu.
Kiedy zmarł Arkady Fiedler?
7 marca 1985 roku. Zmarł w Puszczykowie pod Poznaniem, gdzie mieszkał od 1946 roku.
Jaka była pierwsza książka Fiedlera?
Reportaż „Przez wiry i porohy Dniestru” z 1926 roku. Wcześniej, w 1917 roku, zadebiutował wierszami w piśmie „Zdrój”.
Która książka przyniosła mu sławę przed wojną?
„Ryby śpiewają w Ukajali”, owoc wyprawy do Amazonii w 1933 roku.
Gdzie był Fiedler, gdy wybuchła druga wojna światowa?
Na Tahiti. Opuścił wyspę, by służyć w wojsku, i przez Francję dotarł do Wielkiej Brytanii, gdzie napisał „Dywizjon 303”.
Jakie inne książki Fiedler napisał w czasie wojny?
„Dziękuję ci, kapitanie” o polskich marynarzach floty handlowej, na której statkach pływał w latach 1942–1943.
Jakie powieści dla młodzieży napisał Fiedler?
Między innymi „Mały Bizon”, „Wyspa Robinsona”, „Orinoko” i „Biały Jaguar”.
Ile książek napisał i w ilu językach je wydano?
Napisał 32 książki, które ukazały się w 23 językach w łącznym nakładzie ponad dziesięciu milionów egzemplarzy.
Co znajduje się w Puszczykowie?
Muzeum-Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera, założona w 1974 roku w domu pisarza i prowadzona przez jego rodzinę. Można tam zobaczyć pamiątki z podróży i replikę myśliwca Hurricane.
Czy rodzina Fiedlera kontynuowała jego pasje?
Tak. Jego synowie, Arkady Radosław i Marek, również zostali pisarzami i podróżnikami, a rodzina do dziś prowadzi muzeum w Puszczykowie.