Łukasz Wierzbicki
Polski autor książek podróżniczych i historycznych dla dzieci, urodzony w Poznaniu. Przypomniał relacje Kazimierza Nowaka i napisał lektury szkolne „Afryka Kazika” oraz „Dziadek i niedźwiadek”.
Wczesne życie i edukacja
Łukasz Wierzbicki urodził się w 1974 roku w Poznaniu. Jest absolwentem III Liceum Ogólnokształcącego im. św. Jana Kantego w Poznaniu i Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. Jak opowiada na spotkaniach z czytelnikami, pierwszą książkę napisał jako sześciolatek.
Jako dziecko chętnie słuchał opowieści dziadka o dawnych czasach. Wśród nich była opowieść o Kazimierzu Nowaku, zapomnianym podróżniku z Poznania. Ta historia wróciła do Wierzbickiego wiele lat później.
Debiut i pierwsze dzieła
Pamiętając historie dziadka, Wierzbicki zaczął szukać w starych gazetach przedwojennych reportaży Nowaka z Afryki. Przepisał je, zredagował i opatrzył wstępem. W 2000 roku ukazały się jako książka Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd. Listy z podróży afrykańskiej z lat 1931–1936. Ryszard Kapuściński uznał ją za klasykę polskiego reportażu.
Jako autor własnej książki zadebiutował w 2008 roku Afryką Kazika, opowiadaniami dla dzieci o wyprawie Nowaka. Książka była nominowana do Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego. W latach 1999–2000 Wierzbicki prowadził audycję muzyczną w poznańskim Radiu Fan, a w latach 2000–2010 zawodowo organizował koncerty i inne wydarzenia kulturalne.
Kontekst historyczny
Wierzbicki pisze o prawdziwych, często zapomnianych polskich podróżnikach. Jego bohaterami są Kazimierz Nowak, średniowieczny podróżnik Benedykt Polak, motocyklistka Halina Korolec-Bujakowska, kajakarz Aleksander Doba i Paweł Edmund Strzelecki. Przekłada ich przygody na język zrozumiały dla dzieci, ale trzyma się faktów.
W 2010 roku współtworzył Fundację im. Kazimierza Nowaka. Od 2017 roku pełni funkcję ambasadora Fundacji „ABCXXI – Cała Polska czyta dzieciom”. Współpracował z kwartalnikiem „Kontynenty”, a felietony publikował w miesięczniku „Dziecko”.
Dojrzałość twórcza
W 2009 roku wydał powieść Dziadek i niedźwiadek o niedźwiedziu Wojtku z Armii Andersa. Wstęp do niej napisał profesor Wojciech Narębski, który służył w tej armii. Książka zdobyła kilka nagród, a w 2021 roku była ósma w plebiscycie na Złotą Dwudziestkę Fundacji ABCXXI. Później ukazały się Wyprawa niesłychana Benedykta i Jana (2011) i bajka Wróżby dla Kuźmy (2012).
W 2011 roku opracował wspomnienia Haliny Korolec-Bujakowskiej z motocyklowej wyprawy do Chin, wydane jako Mój chłopiec, motor i ja. Tę samą wyprawę opisał dla dzieci w Machiną przez Chiny (2014). W zbiorze Drzewo (2016) opowiedział mity słowiańskie, a w Ocean to pikuś (2018) wyprawę kajakową Aleksandra Doby przez Atlantyk.
Nowsze książki autora wydaje Pogotowie Kazikowe. Ukazały się tam między innymi Wokół świata na wariata (2022) i Co hrabia porabia? Listy spod Góry Kościuszki (2023). W 2024 roku opracował dzienniki Aleksandra Doby, wydane jako Najcenniejszy skarb. Przetłumaczył też na polski dwie książki Ronalda Wrighta, Krótką historię postępu (2021) i Czym jest Ameryka? (2024).
Spuścizna i znaczenie
W 2017 roku Afryka Kazika oraz Dziadek i niedźwiadek trafiły na listę lektur dla klas I–III szkoły podstawowej. Dzięki temu historie Kazimierza Nowaka i niedźwiedzia Wojtka poznają kolejne roczniki uczniów. W 2022 roku Afryka Kazika ukazała się po ukraińsku, a opracowane przez niego relacje Nowaka przełożono na węgierski i angielski.
Autor dużo spotyka się z czytelnikami w szkołach i bibliotekach. Łączy w czasie tych spotkań opowieść, pokaz zdjęć, humor i elementy inscenizacji historycznej. Prowadzi także warsztaty dla dzieci. Książka Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd przywróciła pamięć o Kazimierzu Nowaku, którego wyczyn przez dziesięciolecia był niemal zapomniany.
Twórczość — Łukasz Wierzbicki
12 pozycji w układzie chronologicznym.
| Tytuł | Gatunek | Rok |
|---|---|---|
| Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd (opracowanie relacji Kazimierza Nowaka) | reportaże, opracowanie | 2000 |
| Afryka Kazika | opowiadania dla dzieci | 2008 |
| Dziadek i niedźwiadek. Historia prawdziwa | powieść dla dzieci | 2009 |
| Wyprawa niesłychana Benedykta i Jana. Historia prawdziwa | powieść dla dzieci | 2011 |
| Mój chłopiec, motor i ja (redakcja wspomnień Haliny Korolec-Bujakowskiej) | wspomnienia, opracowanie | 2011 |
| Wróżby dla Kuźmy. Bajka | bajka | 2012 |
| Machiną przez Chiny | powieść dla dzieci | 2014 |
| Drzewo. Mity słowiańskie i inne opowieści | mity i opowieści | 2016 |
| Ocean to pikuś | powieść dla dzieci | 2018 |
| Wokół świata na wariata | powieść dla dzieci | 2022 |
| Co hrabia porabia? Listy spod Góry Kościuszki | powieść dla dzieci | 2023 |
| Najcenniejszy skarb (opracowanie dzienników Aleksandra Doby) | dziennik, opracowanie | 2024 |
Częste pytania — Łukasz Wierzbicki
Kim jest Łukasz Wierzbicki?
Polskim autorem książek podróżniczych i historycznych dla dzieci, redaktorem i podróżnikiem z Poznania. Napisał między innymi „Afrykę Kazika” i „Dziadka i niedźwiadka”.
Kiedy i gdzie urodził się Łukasz Wierzbicki?
W 1974 roku w Poznaniu.
Skąd Wierzbicki wiedział o Kazimierzu Nowaku?
Jako chłopiec słyszał o nim od swojego dziadka. Po latach odszukał w archiwalnych gazetach przedwojenne reportaże podróżnika.
Jaka była pierwsza książka związana z Wierzbickim?
„Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd” z 2000 roku, czyli zebrane i zredagowane przez niego relacje Kazimierza Nowaka z Afryki.
Kiedy Wierzbicki zadebiutował jako autor?
W 2008 roku książką „Afryka Kazika”. Była nominowana do Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego.
Które książki Wierzbickiego są lekturami szkolnymi?
„Afryka Kazika” oraz „Dziadek i niedźwiadek”. Od 2017 roku są na liście lektur dla klas I–III szkoły podstawowej.
O czym jest „Dziadek i niedźwiadek”?
O losach niedźwiedzia Wojtka i jego kompanów z Armii Andersa. Wstępem opatrzył ją profesor Wojciech Narębski, który służył w tej armii.
O jakich podróżnikach pisze Wierzbicki?
O prawdziwych postaciach, między innymi o Kazimierzu Nowaku, Benedykcie Polaku, Halinie Korolec-Bujakowskiej, Aleksandrze Dobie i Pawle Edmundzie Strzeleckim.
Co to jest Pogotowie Kazikowe?
Wydawnictwo, w którym ukazują się nowsze książki Wierzbickiego. Tak samo autor nazywa swoje sezony spotkań z czytelnikami.
Z jakimi fundacjami jest związany Wierzbicki?
Jest współzałożycielem Fundacji im. Kazimierza Nowaka, powstałej w 2010 roku, a od 2017 roku pełni funkcję ambasadora Fundacji „ABCXXI – Cała Polska czyta dzieciom”.
Czy książki Wierzbickiego tłumaczono na inne języki?
Tak. „Afrykę Kazika” przełożono na ukraiński w 2022 roku. Opracowana przez Wierzbickiego książka „Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd” ukazała się po węgiersku (2014) i angielsku (2017).