Ozyrys — charakterystyka postaci
Egipski bóg zmarłych, sędzia duszy Psunabudesa w utworze Sąd Ozyrysa. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
W mitologii egipskiej Ozyrys był bogiem śmierci i odrodzonego życia oraz wielkim sędzią zmarłych. Sienkiewicz zachowuje ten obraz, ale robi z boga postać komiczną. Ozyrys siedzi na tronie w krainie Ciszy i ma wagi, na których waży wszelkie myśli, słowa i uczynki. Ma jastrzębie oko i ptasi wzrok. Narrator i Mądrość nazywają go Sprawiedliwym, Jastrzębiookim, Wszechtreściwym i Wszechkulistym.
Bóg prowadzi sąd poważnie i dokładnie. Nie chce słuchać dowodów Głupoty i Niegodziwości, bo uważa, że nie byłyby rzetelne, i wzywa Mądrość. Po kolejnych częściach jej opowieści dokłada ciężarków na szale. Kilka razy podnosi przy tym swój opatrznościowy palec. Łatwo się jednak myli i daje się poprawiać Mądrości. Mówi z powagą, a przysięga zabawnie, na przykład na święty ogon Apisa albo wzywając ibisa, by go kopnął.
Gdy szale stają w równowadze, Ozyrys jest zdziwiony i zmieszany. Obejmuje głowę dłońmi, ale szybko znajduje wyjście. Korzysta ze swojej wszechmocy, wskrzesza Psunabudesa i kopnięciem odsyła go na ziemię. Wyrok jest sprytny, ale oznacza, że nawet bóg nie umiał osądzić złego polityka.
Cechy — Ozyrys
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Dostojny | Zasiada na tronie jako sędzia zmarłych i uroczyście ogłasza wyrok. |
| Sprawiedliwy | Nie chce przyjąć dowodów żadnej ze stron, bo nie byłyby rzetelne, i wzywa bezstronną Mądrość. |
| Skrupulatny | Po kolejnych częściach opowieści Mądrości dokłada ciężarków na właściwą szalę. |
| Zarozumiały | Woła „Chwała bogu, to jest chwała mnie samemu!”. |
| Skłonny do pomyłek | Chce kłaść łapówki na szali Niegodziwości, ale Mądrość go powstrzymuje, a on przyznaje jej rację. |
| Pomysłowy | Gdy szale stają w równowadze, wymyśla wyrok odkładający rozstrzygnięcie do końca świata. |
| Komiczny | Przysięga na święty ogon Apisa, a duchy porównuje do przekupek z Memfis. |
Częste pytania — Ozyrys
Kim jest Ozyrys w opowiadaniu?
Egipskim bogiem zmarłych, który sądzi duszę ministra Psunabudesa. Na swoich wagach waży jego głupotę i niegodziwość.
Kim był Ozyrys w mitologii egipskiej?
Bogiem śmierci i odrodzonego życia oraz wielkim sędzią zmarłych. Przed jego trybunałem ważono serce zmarłego, a na drugiej szali kładziono pióro bogini prawdy Maat.
Jakimi przydomkami określany jest Ozyrys?
Sprawiedliwy, Jastrzębiooki, Wszechmocny, Wszechtreściwy i Wszechkulisty. Narrator mówi też o jego jastrzębim oku i ptasim wzroku.
Dlaczego Ozyrys nie chce słuchać Głupoty i Niegodziwości?
Uważa, że dowody Głupoty byłyby głupie, a dowody Niegodziwości niegodziwe. Dlatego nie może udzielić głosu żadnej z nich.
Po co Ozyrys wzywa Mądrość?
Chce, by w krótkich i mądrych słowach przedstawiła mu życie Psunabudesa i sprawę obu duchów.
Co robi Ozyrys po kolejnych częściach opowieści Mądrości?
Kładzie ciężarki na szalę Głupoty, na szalę Niegodziwości albo na obie naraz. Za łapówki nie dokłada niczego, bo Mądrość wyjaśnia mu egipski zwyczaj.
Jak Ozyrys reaguje na wynik ważenia?
Jest zdziwiony i zmieszany. Przysięga na święty ogon Apisa, że szale nie różnią się nawet o włos z jego brody. Odrzuca wagi i obejmuje głowę dłońmi.
Jaki wyrok ogłasza Ozyrys?
Każe Psunabudesowi wrócić do życia i być ministrem faraonów i rozmaitych ludów do końca świata. Wtedy okaże się, czy jest większym łotrem, czy osłem.
W jaki sposób Ozyrys odsyła ministra na ziemię?
Obraca go twarzą do niebieskich schodów i nagłym rozmachem boskiej stopy przyspiesza jego powrót.
Dlaczego Ozyrys jest postacią komiczną?
Mówi uroczyście, ale przysięga na święty ogon Apisa i wzywa ibisa, by go kopnął. Chwali sam siebie, myli się i drapie się w głowę nad sprawą jednego urzędnika.