Józef Ślimak — charakterystyka postaci
Główny bohater, chłop gospodarujący na dziesięciu morgach w utworze Placówka. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Józef Ślimak to chłop średniego wzrostu, z szeroką piersią i potężnymi ramionami. Ma krótko przycięte wąsy, grzywkę na czole i długie włosy na karku. Jego zagroda stoi samotnie na skraju doliny Białki, daleko od wsi i od dworu. Po ojcu dostał siedem morgów, a za zrzeczenie się praw do lasu dostał jeszcze trzy. Oprócz pracy na roli chodzi do roboty we dworze i wozi Żydów do miasta.
Jest pracowity, uczciwy i rozsądny. Zna się na maszynach, naprawił nawet dworską młocarnię. Brakuje mu jednak odwagi i samodzielności. Wszystko planuje, ale niczego nie zaczyna, dopóki ktoś go nie przymusi. Najczęściej robi to żona. Nie ufa dziedzicowi, boi się zmian i z każdą sprawą zwleka.
Gdy na dworskich gruntach osiedlają się Niemcy, Ślimak staje się przeszkodą w ich planach. Odmawia sprzedaży ziemi za sześćdziesiąt, siedemdziesiąt pięć, a nawet sto rubli za morgę. Traci łąkę, zarobki, syna Staśka, krowę i konie. W gniewie wypędza parobka, który zamarza z dzieckiem. Po pożarze się załamuje i zgadza na sprzedaż, ale umierająca Jagna wymusza na nim przysięgę, że zostanie.
W zakończeniu Ślimak godzi się z Grzybem, żeni się z jego siostrą Gawędziną i ma dwadzieścia pięć morgów. Nie jest jednak szczęśliwy. Nowa żona wypomina mu, że wszystko zawdzięcza jej, a on ucieka na wzgórze i wspomina zmarłych.
Cechy — Józef Ślimak
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Przywiązany do ziemi | Odrzuca nawet sto rubli za morgę i mówi, że chłop jest osiadły jak kamień przy drodze. |
| Pracowity | Całe życie haruje na roli i we dworze, a po odejściu Owczarza sam nosi wodę i tnie sieczkę. |
| Niezdecydowany | Odkłada wizytę u dziedzica, kupno kłódek i postawienie płotu przy górze, choć wie, że to potrzebne. |
| Nieufny | Nie kupuje taniej łąki, bo podejrzewa, że dziedzic i jego szwagier chcą go oszukać. |
| Uczciwy | Wstydzi się pieniędzy zarobionych na inżynierach i chce im je oddać. |
| Porywczy | Po kradzieży koni bije Owczarza, wypędza go z domu, bije krowy i Jędrka. |
| Pobożny | Codziennie odmawia pacierz o świcie i czuje wyrzuty sumienia po śmierci Owczarza. |
Częste pytania — Józef Ślimak
Kim jest Józef Ślimak?
Głównym bohaterem „Placówki”, chłopem z doliny Białki, który ma dziesięć morgów ziemi i nie chce ich sprzedać niemieckim kolonistom.
Skąd Ślimak ma swoją ziemię?
Rodzina siedziała na niej od czasów pańszczyzny. Ojciec dostał grunt na własność z ukazu, a Józef dostał później jeszcze trzy morgi w zamian za prawa do lasu.
Kogo zatrudnia Ślimak?
Kulawego parobka Maćka Owczarza i dziewkę Magdę, sierotę i bratanicę sołtysa Grochowskiego. Do żniw wynajmuje czasem starą Sobieską.
Dlaczego Ślimak nie kupił łąki od dziedzica?
Dziedzic zaproponował mu łąkę po sześćdziesiąt rubli za morgę, ale tylko pod warunkiem, że chłop zdecyduje od razu, bez żony. Ślimak uznał to za podstęp i wolał wziąć łąkę w dzierżawę.
Jak Ślimak zarabia na budowie kolei?
Sprzedaje inżynierom kurczęta, masło, ser i warzywa, które skupuje we wsiach. Później Fryc Hamer nie dopuszcza go do pracy furmanką przy nasypie.
Ile razy Ślimak odmawia sprzedaży ziemi?
Wiele razy. Zimą, po sprzedaży dworu, odrzuca sześćdziesiąt, a potem siedemdziesiąt pięć rubli za morgę. Latem, przy budowie grobli, znów słyszy ofertę siedemdziesięciu pięciu rubli, a jesienią nie przyjmuje nawet stu.
Dlaczego Ślimak wypędza Owczarza?
Bo w nocy złodzieje ukradli konie ze stajni, w której spał parobek. Ślimak uznał, że Maciek ich nie upilnował, i kazał mu wrócić dopiero z końmi.
Czy Ślimak czuje się winny śmierci Owczarza?
Tak, choć długo się do tego nie przyznaje. Słyszy w myślach kazanie o tych, którzy nie przygarnęli bezdomnych, i boi się wyjrzeć na podwórko.
Kiedy Ślimak zgadza się sprzedać ziemię?
Po pożarze zagrody, gdy żona leży chora, a wieś odmawia mu pomocy. Hamer obiecuje mu siedemdziesiąt pięć rubli za morgę i zimowanie w kolonii.
Co powstrzymuje go przed sprzedażą?
Przysięga złożona Jagnie. Chora żona wyprowadza go nocą z kolonii i na lodzie rzeki każe mu przysiąc, że nie sprzeda ziemi.
Kto pomaga Ślimakowi po śmierci żony?
Najpierw stary Żyd Jojna Niedoperz, który poi jego krowy i powiadamia proboszcza. Potem proboszcz, który odwiedza chłopa nocą i nakłania Grzyba do pomocy.
Jak kończą się losy Ślimaka?
Żeni się z Gawędziną, siostrą Grzyba, i po zamianie gruntów ma dwadzieścia pięć morgów. Często jednak siada pod sosną i wspomina tych, których stracił.