Prometeusz — charakterystyka postaci
Tytan, twórca i dobroczyńca ludzi w utworze Mitologia, część I: Grecja. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Prometeusz należy do tytanów, starszego pokolenia bogów. Jego imię znaczy „myślący naprzód”. Jest synem tytana Japeta i bratem Atlasa oraz nierozważnego Epimeteusza. Według mitu ulepił człowieka z gliny. Ludzie byli słabi i bezradni, więc Prometeusz wbrew woli Zeusa wykradł dla nich ogień i nauczył ich rzemiosł.
Zeus zemścił się, zsyłając na ziemię piękną Pandorę z zamkniętą beczką w posagu. Prometeusz przejrzał podstęp i odesłał dziewczynę, ale jego brat Epimeteusz się z nią ożenił i otworzył beczkę, z której wyleciały nieszczęścia. Prometeusz odpłacił się, gdy ustalano, jaką część zwierzęcia ludzie mają składać bogom w ofierze. Podstępem sprawił, że Zeus wybrał kości przykryte tłuszczem, a ludziom zostało mięso. Rozgniewany Zeus przykuł go do skały na Kaukazie. Codziennie przylatywał tam orzeł i wyjadał mu wątrobę, która w nocy odrastała.
Męka Prometeusza trwała bardzo długo. Przerwał ją dopiero Herakles, który zabił orła strzałą. Synem Prometeusza był Deukalion, który razem z żoną Pyrrą przetrwał potop i odnowił ludzki ród. Prometeusz stał się symbolem buntu przeciw tyranii i poświęcenia dla innych, a od jego imienia pochodzi pojęcie prometeizmu.
Cechy — Prometeusz
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Kochający ludzi | Tworzy człowieka i troszczy się o niego bardziej niż o własne bezpieczeństwo. |
| Odważny | Wykrada ogień, choć wie, że Zeus uważa go za przywilej bogów. |
| Przebiegły | Podstępem sprawia, że Zeus wybiera dla siebie kości zamiast mięsa. |
| Zbuntowany | Sprzeciwia się woli najwyższego boga w imię dobra ludzi. |
| Wytrwały w cierpieniu | Przez wiele lat znosi mękę przykucia do skały. |
| Przewidujący | Rozpoznaje podstęp bogów, odsyła Pandorę i ostrzega brata przed otwarciem jej beczki. |
Częste pytania — Prometeusz
Kim jest Prometeusz?
Tytanem, synem Japeta. W mitach greckich jest twórcą i dobroczyńcą ludzi, któremu zawdzięczają ogień i rzemiosła.
Co Prometeusz zrobił dla ludzi?
Ulepił człowieka z gliny, wykradł dla niego ogień, nauczył rzemiosł i podstępem zapewnił ludziom lepszą część ofiarnego zwierzęcia.
Jak Zeus ukarał Prometeusza?
Kazał przykuć go do skały na Kaukazie. Każdego dnia orzeł wyjadał mu wątrobę, która odrastała, więc męka nie miała końca.
Kto uwolnił Prometeusza?
Herakles, który zabił orła strzałą z łuku.
Czym jest prometeizm?
Postawą człowieka, który poświęca się dla dobra innych i buntuje się przeciw niesprawiedliwej władzy, nawet jeśli płaci za to cierpieniem. Nazwa pochodzi od imienia Prometeusza.
Jak z Prometeuszem wiąże się puszka Pandory?
Pandorę zesłał Zeus jako zemstę za kradzież ognia. Prometeusz ją odesłał, ale jego brat Epimeteusz się z nią ożenił. Choć Prometeusz ostrzegał go, by nie otwierał beczki z jej posagu, Epimeteusz uległ namowom żony. Na świat wyleciały wtedy wszystkie nieszczęścia.