Josef K. — charakterystyka postaci
Główny bohater, prokurent banku, oskarżony w utworze Proces. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Josef K. jest pierwszym prokurentem w dużym banku. Ma trzydzieści lat, mieszka w pensjonacie pani Grubach, raz w tygodniu odwiedza kelnerkę Elsę, a wieczory spędza przy piwie z urzędnikami. Jest ambitny i pewny siebie. Rywalizuje z zastępcą dyrektora banku i uważa się za człowieka, któremu nic nie może zagrozić.
Aresztowanie traktuje najpierw jak żart albo pomyłkę. Na pierwszym przesłuchaniu wygłasza mowę przeciw sądowi i patrzy na urzędników z wyższością. Szybko jednak sprawa zaczyna pochłaniać go całego. Zaniedbuje pracę, szuka pomocy u adwokata, malarza i kobiet, a każdego z tych ludzi traktuje jak narzędzie. Z czasem przestaje walczyć o zmianę sytuacji i myśli tylko o tym, jak się w niej odnaleźć.
W katedrze kapelan mówi mu, że jego wina jest uznana za dowiedzioną. K. wciąż twierdzi, że jest niewinny, ale gdy przychodzą po niego dwaj panowie, nie stawia oporu. Umiera w kamieniołomie ze słowami „Jak pies!”. K. stał się wzorem zwykłego człowieka osaczonego przez władzę, której nie rozumie.
Cechy — Josef K.
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Ambitny | Rywalizuje w banku z zastępcą dyrektora i pilnuje swojej pozycji. |
| Pewny siebie | Na pierwszym przesłuchaniu wygłasza mowę przeciw sądowi. |
| Egocentryczny | Traktuje kobiety, w tym Leni i pannę Bürstner, jako sposób na zdobycie wpływów. |
| Nieufny | Nie ufa adwokatowi i w końcu odbiera mu pełnomocnictwo. |
| Obsesyjnie zajęty sprawą | Zaniedbuje pracę w banku, bo myśli tylko o procesie. |
| Bierny w finale | Idzie na śmierć z dwoma panami bez oporu. |
Częste pytania — Josef K.
Kim jest Josef K.?
Głównym bohaterem „Procesu”, pierwszym prokurentem dużego banku, który zostaje aresztowany w dniu swoich trzydziestych urodzin.
Dlaczego bohater ma tylko inicjał nazwiska?
Brak nazwiska pozwala widzieć w K. każdego człowieka. Inicjał kojarzy się też z samym autorem, Kafką.
Za co oskarżono Josefa K.?
Powieść tego nie ujawnia. K. nigdy nie dowiaduje się, jakie są zarzuty, a sąd nie przedstawia mu aktu oskarżenia.
Jak K. zachowuje się na początku procesu?
Uważa aresztowanie za pomyłkę albo żart, a sąd traktuje z pogardą. Na pierwszym przesłuchaniu wygłasza oskarżycielską mowę i demonstracyjnie wychodzi.
Jak zmienia się Josef K. w czasie powieści?
Proces pochłania go coraz bardziej. Zaniedbuje pracę, szuka pośredników w sądzie i traci pewność siebie. Na końcu przyjmuje wyrok bez oporu.
Jakie kobiety pojawiają się w życiu K.?
Panna Bürstner, sąsiadka z pensjonatu, żona woźnego sądowego, pielęgniarka Leni i kelnerka Elsa, którą K. odwiedza raz w tygodniu.
Dlaczego K. odbiera pełnomocnictwo adwokatowi?
Bo Huld od miesięcy nie złożył nawet pierwszego pisma, a tylko opowiada o swoich wpływach. K. uznaje, że sam lepiej zajmie się sprawą.
Co K. mówi kapelanowi o swojej winie?
Że nie jest winny, a cała sprawa to pomyłka, bo wszyscy są tylko ludźmi. Kapelan odpowiada, że tak zwykli mówić winni.
Dlaczego K. nie broni się na końcu?
Uznaje, że opór nie ma sensu. Przez chwilę myśli nawet, że powinien sam chwycić nóż, ale na to nie ma już siły. Jego bierność pokazuje, jak bardzo proces go złamał.
Co znaczą ostatnie słowa K. „Jak pies!”?
Wyrażają poczucie upokorzenia. K. umiera bez ogłoszonego wyroku i bez godności, a narrator dodaje, że było tak, „jakby wstyd miał go przeżyć”.
Czy Josef K. jest postacią pozytywną?
Nie da się tego jednoznacznie rozstrzygnąć. Jest ofiarą niezrozumiałej władzy, ale też człowiekiem egocentrycznym i wyniosłym, który traktuje innych instrumentalnie. Kafka nie każe go ani podziwiać, ani potępiać.