Sajetan Tempe — charakterystyka postaci
Główny bohater, majster szewski, przywódca rewolucji szewców w utworze Szewcy. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Sajetan Tempe to majster szewski, mężczyzna około sześćdziesiątki, z rzadką bródką i wąsami. Pracuje z dwoma czeladnikami w warsztacie wysoko nad doliną. Nienawidzi bogaczy, dla których szyje buty, i kiedyś marzył, że stanie się „królem tłumu”. Twierdzi, że nie wierzy już w rewolucję, ale mówi o niej bez przerwy. Jest samoukiem: cytuje Leibniza i mówi o materializmie biologicznym. Jego syn Józef przystał do „Dziarskich Chłopców”.
W więzieniu Sajetan prowadzi ze Scurvym spór o władzę. Namawia prokuratora, żeby zrobił rewolucję od góry i zniósł granice narodów. To jemu przychodzi do głowy, żeby rozwalić balaski i zacząć pracować wbrew zakazowi. Tak zaczyna się rewolucja szewców.
W akcie III Sajetan jest u władzy, ale czuje tylko pustkę. Mówi, że lepiej było być śmierdzącym szewcem i mieć idee niż chodzić w jedwabiach. Czeladnicy uznają go za przeżytek i zabijają siekierą. Umierając, gada dalej, aż jego słowa zamieniają się w bełkot. Sajetan jest postacią tragikomiczną: przywódcą, który nie umie rządzić, i marzycielem, którego rewolucja pożera, gdy tylko zwycięży.
Cechy — Sajetan Tempe
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Gadatliwy | Powtarza „nie będziemy gadać niepotrzebnych rzeczy” i mówi bez przerwy aż do śmierci. |
| Buntowniczy | Nienawidzi bogaczy i uderza księżnę w twarz. |
| Inteligentny samouk | Prowadzi ze Scurvym spór o naród, władzę i rewolucję, powołując się na filozofów. |
| Pomysłowy | Wymyśla, żeby szewcy rozwalili balaski i zaczęli pracować wbrew zakazowi. |
| Rozczarowany | Po zwycięstwie mówi, że władza jest „lokajska” i że idee się skończyły. |
| Tragikomiczny | Ginie z rąk własnych czeladników, którzy chcą zrobić z niego martwy symbol. |
Częste pytania — Sajetan Tempe
Kim jest Sajetan Tempe?
Starym majstrem szewskim, głównym bohaterem „Szewców”. Marzy o rewolucji, prowadzi ją i zostaje przez nią zabity.
Ile lat ma Sajetan?
Według spisu osób ma około sześćdziesięciu lat.
Jakie słowa Sajetan powtarza najczęściej?
„Nie będziemy gadać niepotrzebnych rzeczy” i okrzyk „hej”, który irytuje drugiego czeladnika.
Kim jest syn Sajetana?
Józef Tempe, członek bojówki „Dziarskich Chłopców”. W akcie I aresztuje ojca, a w akcie II zaraża się szałem pracy i szyje buty razem z nim.
O czym Sajetan rozmawia ze Scurvym w więzieniu?
Namawia go, żeby sam zrobił rewolucję od góry, zniósł granice narodów i wprowadził sprawiedliwość. Scurvy odmawia, bo nie chce rezygnować ze swojego standardu życia.
Jak Sajetan przyczynia się do rewolucji?
To on wpada na pomysł, żeby rozwalić balaski w więzieniu i zacząć pracować wbrew zakazowi. Szał pracy zaraża strażników i wybucha rewolucja.
Dlaczego Sajetan jest rozczarowany zwycięstwem?
Bo rewolucja nie przyniosła nowej idei. Czuje pustkę i nudę, a władzę nazywa „lokajską”. Mówi, że lepiej było być szewcem i mieć idee.
Dlaczego czeladnicy zabijają Sajetana?
Uważają, że jest „prykiem starej daty” i swoim gadaniem kompromituje rewolucję. Chcą zrobić z niego martwy symbol, zanim zdąży się ośmieszyć.
Kto zadaje Sajetanowi śmiertelne ciosy?
Pierwszy czeladnik uderza go złotą siekierą, a Hiper-Robociarz dwa razy strzela do niego z colta. Sajetan gada jeszcze długo, zanim umrze.
Czy Sajetan przypomina postać z „Wesela”?
Tak. Przed śmiercią podnosi się „jak Wernyhora”, a jego ostatnie monologi parodiują wieszczą mowę. Witkacy kpi w ten sposób z romantycznego przywódcy narodu.
Co symbolizuje Sajetan?
Rewolucjonistę, który wierzy w idee, ale nie potrafi ich zrealizować. Jego los pokazuje, że rewolucja pożera własnych przywódców.