Lucy Maud Montgomery

Wczesne życie i edukacja

Lucy Maud Montgomery, nazywana przez bliskich Maud, urodziła się 30 listopada 1874 roku w Clifton (dziś New London) na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie. Jej matka, Clara Woolner Macneill, zmarła na gruźlicę, gdy dziewczynka miała niespełna dwa lata. Ojciec powierzył ją dziadkom ze strony matki, Alexandrowi i Lucy Macneillom, którzy prowadzili farmę i urząd pocztowy w Cavendish.

Dziadkowie byli surowi, a dzieciństwo samotne. Maud czytała wszystko, co było w domu, prowadziła dziennik i pisała wiersze. Po kilku latach nauki w wiejskiej szkole ukończyła w ciągu roku dwuletni kurs nauczycielski w Prince of Wales College w Charlottetown (1893–1894), a w latach 1895–1896 studiowała literaturę angielską na Uniwersytecie Dalhousie w Halifaksie.

Debiut i pierwsze dzieła

Pierwszy wiersz, „On Cape LeForce”, opublikowała w 1890 roku w gazecie „The Patriot” w Charlottetown. W kolejnych latach uczyła w szkołach w Bideford, Belmont i Lower Bedeque. Pisała opowiadania i wiersze do czasopism, zarabiając pierwsze honoraria.

Po śmierci dziadka w 1898 roku wróciła do Cavendish, by opiekować się babką; w latach 1901–1902 pracowała jeszcze przez kilka miesięcy w redakcji gazety w Halifaksie. W Cavendish, wiosną 1905 roku, zaczęła pisać powieść o dziewczynce, którą rodzeństwo z Wyspy Księcia Edwarda przyjmuje przez pomyłkę zamiast chłopca. Kilka wydawnictw odrzuciło rękopis. „Ania z Zielonego Wzgórza” ukazała się w 1908 roku w Bostonie i od razu odniosła sukces.

Kontekst historyczny

Montgomery dorastała w Kanadzie, która w 1867 roku stała się dominium, a Wyspa Księcia Edwarda dołączyła do niego w 1873 roku. Życie w Cavendish, z prezbiteriańskim kościołem, szkołą i wiejskimi zebraniami, dało jej materiał do opisu Avonlei.

Była pisarką w czasach, w których kobiety dopiero zdobywały prawo do nauki i zawodu. Jej bohaterki, Ania i Emilka, uczą się, pracują i piszą.

Dojrzałość twórcza

W 1911 roku, po śmierci babki, Montgomery poślubiła prezbiteriańskiego pastora Ewana Macdonalda i przeprowadziła się z nim do Ontario: najpierw do Leaskdale, potem do Norval, a w 1935 roku do Toronto. Urodziła trzech synów: Chestera, Hugh, który zmarł przy porodzie, i Stuarta. Jako żona pastora prowadziła życie parafialne, a pisała w wolnych chwilach.

Napisała kolejne tomy o Ani, od „Ani z Avonlea” (1909) do „Ani ze Złotego Brzegu” (1939), cykl o Emilce ze Srebrnego Nowiu, „Błękitny Zamek” (1926), powieści o Pat ze Srebrnego Gaju i wiele opowiadań. Jej dzienniki, prowadzone przez całe życie, pokazują, że zmagała się z depresją i trudnym małżeństwem. W 1935 roku otrzymała Order Imperium Brytyjskiego.

Spuścizna i znaczenie

Montgomery zmarła 24 kwietnia 1942 roku w Toronto. Pochowano ją w Cavendish. W 2008 roku jej wnuczka ujawniła, że według rodziny pisarka mogła sama odebrać sobie życie.

„Ania z Zielonego Wzgórza” jest jedną z najbardziej znanych kanadyjskich książek. Przetłumaczono ją na dziesiątki języków i wielokrotnie ekranizowano. Dom w Cavendish, który był pierwowzorem Zielonego Wzgórza, jest dziś miejscem historycznym odwiedzanym przez turystów z całego świata. W Polsce powieść od ponad stu lat należy do najczęściej czytanych książek dla młodzieży.