George Orwell
Brytyjski pisarz i publicysta, autor „Folwarku zwierzęcego” i „Roku 1984”. Walczył w Hiszpanii, pracował w BBC i całe życie pisał przeciw totalitaryzmowi.
Wczesne życie i edukacja
George Orwell naprawdę nazywał się Eric Arthur Blair. Urodził się 25 czerwca 1903 roku w Motihari w Indiach, gdzie jego ojciec był urzędnikiem administracji kolonialnej. Jako małe dziecko przyjechał z matką do Anglii.
Uczył się w szkole z internatem St Cyprian’s, a potem jako stypendysta w elitarnym Eton College. Nie poszedł na studia. W 1922 roku wyjechał do Birmy i przez pięć lat służył w Indyjskiej Policji Imperialnej. Tam znienawidził kolonializm i zrezygnował ze służby.
Debiut i pierwsze dzieła
Po powrocie do Europy Blair postanowił zostać pisarzem. Żył w biedzie w Paryżu i Londynie, pracował jako pomywacz, włóczył się z bezdomnymi. Z tych doświadczeń powstała książka Na dnie w Paryżu i w Londynie (1933), pierwsza podpisana pseudonimem George Orwell.
W kolejnych latach wydał powieści Birmańskie dni (1934), Córka proboszcza (1935) i Wiwat aspidistra! (1936) oraz reportaż Droga na molo w Wigan (1937) o życiu górników na północy Anglii. W 1936 roku ożenił się z Eileen O’Shaughnessy.
Kontekst historyczny
Orwell tworzył w epoce dwóch totalitaryzmów. Pod koniec 1936 roku wyjechał do Hiszpanii i walczył po stronie republiki w milicji partii POUM. W 1937 roku został postrzelony w szyję. Potem widział, jak komuniści, wspierani przez Stalina, prześladują dawnych sojuszników. Opisał to w książce W hołdzie Katalonii (1938).
W czasie II wojny światowej nie przyjęto go do wojska ze względu na zdrowie. W latach 1941–1943 pracował w BBC, przygotowując audycje dla słuchaczy w Indiach, a potem był redaktorem działu literackiego w tygodniku „Tribune”. Pisał eseje o polityce, języku i kulturze masowej. Był socjalistą, ale ostro krytykował Związek Radziecki, co w latach wojennego sojuszu nie przysparzało mu zwolenników.
Dojrzałość twórcza
W 1945 roku ukazał się Folwark zwierzęcy, bajka o zwierzętach, które przejmują gospodarstwo, a potem zostają zniewolone przez świnie. Była to przejrzysta satyra na rewolucję rosyjską i stalinizm. Książka przyniosła Orwellowi sławę. W tym samym roku zmarła jego żona Eileen. Orwell wychowywał adoptowanego syna Richarda.
W 1946 roku zamieszkał na szkockiej wyspie Jura i tam pisał Rok 1984. Pod koniec 1947 roku rozpoznano u niego gruźlicę. Powieść ukazała się w czerwcu 1949 roku. W październiku tego roku, już w szpitalu, poślubił Sonię Brownell. Zmarł na gruźlicę 21 stycznia 1950 roku w Londynie, mając czterdzieści sześć lat.
Spuścizna i znaczenie
Orwell jest jednym z najczęściej czytanych pisarzy XX wieku. Jego nazwisko dało początek przymiotnikowi „orwellowski”, oznaczającemu świat inwigilacji, propagandy i manipulacji prawdą. Pojęcia z Roku 1984, takie jak Wielki Brat, nowomowa czy dwójmyślenie, weszły do języka codziennego.
Ceniono go także jako eseistę. Tekst Polityka a język angielski (1946) do dziś służy za przestrogę przed mętnym językiem polityki. W PRL jego książki były zakazane i krążyły w drugim obiegu. W Polsce majątkowe prawa autorskie do nich wygasły w 2021 roku, co pozwoliło na przygotowanie nowych, swobodnie dostępnych przekładów.
Twórczość — George Orwell
12 pozycji w układzie chronologicznym.
| Tytuł | Gatunek | Rok |
|---|---|---|
| Na dnie w Paryżu i w Londynie | reportaż | 1933 |
| Birmańskie dni | powieść | 1934 |
| Córka proboszcza | powieść | 1935 |
| Wiwat aspidistra! | powieść | 1936 |
| Zastrzelić słonia | esej | 1936 |
| Droga na molo w Wigan | reportaż | 1937 |
| W hołdzie Katalonii | reportaż | 1938 |
| Brak tchu | powieść | 1939 |
| Lew i jednorożec | esej | 1941 |
| Folwark zwierzęcy | powieść | 1945 |
| Polityka a język angielski | esej | 1946 |
| Rok 1984 | powieść | 1949 |
Częste pytania — George Orwell
Kim był George Orwell?
Brytyjskim pisarzem, eseistą i dziennikarzem, autorem „Folwarku zwierzęcego” i „Roku 1984”, jednym z najważniejszych krytyków totalitaryzmu w XX wieku.
Jak naprawdę nazywał się George Orwell?
Eric Arthur Blair. Pseudonimu George Orwell użył po raz pierwszy przy wydaniu książki „Na dnie w Paryżu i w Londynie” w 1933 roku.
Gdzie urodził się Orwell?
W Motihari w Indiach Brytyjskich, 25 czerwca 1903 roku. Jego ojciec pracował tam w administracji kolonialnej.
Co Orwell robił w Birmie?
W latach 1922–1927 służył w Indyjskiej Policji Imperialnej. Doświadczenia z tego czasu opisał w powieści „Birmańskie dni” i eseju „Zastrzelić słonia”.
Czy Orwell walczył w Hiszpanii?
Tak. Pod koniec 1936 roku wstąpił do milicji partii POUM i walczył po stronie republiki. W 1937 roku został postrzelony w szyję. Opisał to w książce „W hołdzie Katalonii”.
Czym zajmował się Orwell w czasie II wojny światowej?
Pracował w BBC, przygotowując audycje dla Indii, a potem był redaktorem literackim tygodnika „Tribune”.
O czym jest „Folwark zwierzęcy”?
O zwierzętach, które wypędzają gospodarza i przejmują farmę, a potem zostają zniewolone przez świnie. To satyra na rewolucję rosyjską i rządy Stalina.
Gdzie Orwell napisał „Rok 1984”?
Głównie na szkockiej wyspie Jura, gdzie od 1946 roku mieszkał w domu na odludziu. W trakcie pracy nad powieścią zachorował na gruźlicę.
Kiedy i na co zmarł Orwell?
21 stycznia 1950 roku w Londynie, na gruźlicę. Miał czterdzieści sześć lat.
Co znaczy słowo „orwellowski”?
Określa świat inwigilacji, propagandy i manipulowania prawdą, podobny do tego z „Roku 1984”.
Czy książki Orwella były zakazane w Polsce?
Tak, w PRL cenzura nie dopuszczała ich do druku. „Rok 1984” i „Folwark zwierzęcy” krążyły w wydaniach emigracyjnych i drugiego obiegu.