Ernest Nemeczek — charakterystyka postaci
Szeregowiec, bohater tytułowej grupy w utworze Chłopcy z Placu Broni. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Ernest Nemeczek jest najdrobniejszym, najcichszym i najuboższym chłopcem w całej grupie. Jego ojciec jest krawcem, rodzina mieszka w ciasnym mieszkaniu na parterze, a sam Nemeczek nie ma w sobie nic, co w świecie chłopięcych band zapewnia pozycję: ani wzrostu, ani siły, ani pieniędzy na kit. Gdy Chłopcy z Placu Broni rozdzielali między siebie stopnie wojskowe, o nim po prostu zapomniano. Został jedynym szeregowcem wśród samych oficerów.
To właśnie z tej pozycji Molnár czyni punkt wyjścia. Nemeczek nie dostaje żadnego zadania, więc bierze je sobie sam: idzie na zwiad do Ogrodu Botanicznego, choć nikt go nie wysłał. Zostaje zdemaskowany i wrzucony do stawu — i milczy o tym, kto z nim był. Gdy na placu oskarżają go o zdradę, a jego nazwisko zapisują w księdze Związku Kitowców małą literą, nie tłumaczy się i nie protestuje. Wraca do Ogrodu Botanicznego po raz drugi, sam, żeby odzyskać skradziony sztandar.
Druga kąpiel w zimnej wodzie kończy się zapaleniem płuc. Nemeczek ukrywa chorobę przed rodzicami, zasypia z gorączki na lekcji, a w dniu bitwy wymyka się z łóżka i przychodzi na plac. To on rzuca się na Feriego Acza i powala go na ziemię, przesądzając o zwycięstwie. Umiera kilka dni później, w mieszkaniu rodziców, w chwili gdy jego drużyna świętuje.
Nemeczek jest w literaturze dziecięcej postacią wzorcową dla jednej konkretnej myśli: odwaga nie ma nic wspólnego z siłą ani z pozycją w grupie. Jest decyzją, którą podejmuje się samemu i najczęściej bez świadków. Jego historia jest tym mocniejsza, że nie zostaje w żaden sposób wynagrodzona — poza poprawionym zapisem nazwiska w księdze stowarzyszenia, które zbierało się po to, żeby żuć kit.
Cechy — Ernest Nemeczek
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Odważny | Dwukrotnie idzie sam na zwiad do obozu Czerwonych Koszul, choć nikt mu tego nie kazał. W dniu bitwy ucieka z łóżka z gorączką, żeby wziąć udział w obronie placu. |
| Lojalny | Wrzucony do wody nie wydaje towarzyszy, mimo że wystarczyłoby jedno nazwisko, żeby przestali go topić. |
| Wytrwały | Po oskarżeniu o zdradę nie tłumaczy się słowami, tylko wraca do Ogrodu Botanicznego po sztandar. |
| Skromny | Nigdy nie upomina się o stopień ani o uznanie. Nie komentuje nawet tego, że jest jedynym szeregowcem. |
| Ofiarny | Oddaje życie za teren, który i tak zostanie zabudowany — i nie dowiaduje się o tym. |
| Wrażliwy na krzywdę | Najbardziej rani go nie kąpiel w stawie, lecz nazwisko zapisane małą literą. |
| Drobny i chorowity | Najmniejszy w grupie, o słabym zdrowiu; przeziębienie przechodzi u niego w zapalenie płuc. |
Częste pytania — Ernest Nemeczek
Kim jest Ernest Nemeczek?
Najmniejszym i najbiedniejszym chłopcem z Placu Broni, synem krawca i jedynym szeregowcem w grupie złożonej z samych oficerów. To bohater moralny całej powieści.
Dlaczego Nemeczek jest tylko szeregowcem?
Bo przy rozdzielaniu stopni nikt o nim nie pomyślał. Był najmniejszy, najcichszy i najuboższy, więc pominięto go bez złej woli — i ta drobna niesprawiedliwość uruchamia całą jego historię.
Ile razy Nemeczek trafił do wody?
Dwa razy. Za pierwszym razem wrzucili go bracia Pásztorowie po zdemaskowaniu na zwiadzie, za drugim — wieczorem, gdy wrócił sam po skradziony sztandar. Druga kąpiel doprowadziła do zapalenia płuc.
Dlaczego Nemeczek został oskarżony o zdradę?
Bo Gereb, który naprawdę przeszedł na stronę wroga, rozpuścił plotkę, że zdrajcą jest szeregowiec. Nemeczek nie miał świadków ani pozycji, żeby się obronić.
Co oznacza zapisanie nazwiska małą literą?
To najcięższa kara, jaką zna świat Związku Kitowców. W księdze stowarzyszenia nazwisko zdrajcy zapisuje się małą literą — publiczne odebranie honoru. Pod koniec powieści zapis zostaje poprawiony.
Jak Nemeczek udowodnił swoją niewinność?
Nie słowami. Wrócił sam do Ogrodu Botanicznego po sztandar, a potwierdzenie przyszło od strony najmniej spodziewanej — od Feriego Acza, wodza Czerwonych Koszul, który przyznał, że chłopiec nikogo nie wydał.
Jaką rolę odegrał Nemeczek w bitwie o plac?
Decydującą. Mimo wysokiej gorączki wymknął się z domu, przyszedł na plac i powalił Feriego Acza na ziemię. To przesądziło o wyniku starcia.
Na co umiera Nemeczek?
Na zapalenie płuc, będące skutkiem dwóch kąpieli w zimnej wodzie i udziału w bitwie mimo choroby. Umiera w mieszkaniu rodziców, w dniu zwycięstwa swojej drużyny.
Dlaczego śmierć Nemeczka jest tak ważna dla wymowy powieści?
Bo odbiera zwycięstwu sens. Molnár nie daje żadnej nagrody ani pocieszenia: bohater umiera w ubogim mieszkaniu, a plac, za który zginął, i tak zostanie zabudowany.
Jakie cechy Nemeczka warto wymienić w charakterystyce?
Odwagę niezależną od siły fizycznej, lojalność, wytrwałość, skromność i ofiarność. Warto dodać, że każda z nich ma w tekście konkretne potwierdzenie — to nie są przymiotniki bez pokrycia.
Czy Nemeczek jest bohaterem tragicznym?
Tak, w potocznym rozumieniu tego określenia: postępuje słusznie, a jego postawa prowadzi go do śmierci, której nikt i nic nie równoważy. Nie ma tu wyboru między dwiema równorzędnymi racjami, jak w tragedii antycznej, ale jest nieuchronność i brak nagrody.
Dlaczego Nemeczek ukrywał chorobę?
Z tego samego powodu, dla którego nie tłumaczył się z zarzutu zdrady — nie chciał być ciężarem i nie umiał upomnieć się o siebie. Przed rodzicami ukrył przemoczone ubranie, a do szkoły poszedł z gorączką.