Ernest Hemingway

Wczesne życie i edukacja

Ernest Miller Hemingway przyszedł na świat 21 lipca 1899 roku w Oak Park, na przedmieściach Chicago w stanie Illinois. Ojciec pisarza, Clarence, był lekarzem, a matka, Grace, muzykiem. Wakacje rodzina spędzała nad jeziorem w północnym Michigan. Tam ojciec nauczył chłopca polować, łowić ryby i obozować w lesie. Miłość do życia na łonie natury została mu na zawsze.

W latach 1913–1917 uczył się w szkole średniej w Oak Park. Miał dobre oceny z angielskiego i redagował szkolną gazetkę. Po maturze nie poszedł na studia, tylko przez pół roku pracował jako reporter w dzienniku „The Kansas City Star”. Redakcja wymagała krótkich zdań, krótkich akapitów i energicznego języka. Hemingway uznał później te zasady za podstawę swojego stylu.

Debiut i pierwsze dzieła

W 1918 roku wyjechał do Włoch jako kierowca ambulansu Czerwonego Krzyża. W lipcu został ciężko ranny odłamkami pocisku pod Fossalta di Piave, a za pomoc rannym mimo własnych obrażeń dostał włoskie odznaczenie za męstwo. W szpitalu w Mediolanie zakochał się w pielęgniarce Agnes von Kurowsky. Te przeżycia stały się po latach podstawą powieści Pożegnanie z bronią.

Po wojnie pracował dla gazet z Toronto, a w 1921 roku ożenił się z Hadley Richardson i wyjechał z nią do Paryża jako korespondent. Poznał tam Gertrude Stein, Ezrę Pounda i Jamesa Joyce’a. Zadebiutował w 1923 roku tomikiem Three Stories and Ten Poems. W 1925 roku w Stanach Zjednoczonych ukazał się zbiór opowiadań In Our Time, a w 1926 roku pierwsza powieść, Słońce też wschodzi. Opowiada ona o młodych Amerykanach w Paryżu i w Pampelunie i przyniosła autorowi sławę.

Kontekst historyczny

Hemingway należał do tak zwanego straconego pokolenia. Tym określeniem Gertrude Stein nazywała młodych ludzi, którzy przeszli przez pierwszą wojnę światową i nie umieli potem znaleźć sobie miejsca. Bohaterowie jego wczesnych książek są poranieni przez wojnę, szukają ucieczki w podróżach, alkoholu i silnych wrażeniach, a uczucia skrywają pod twardą maską.

Pisarz nie stał z boku wydarzeń swojej epoki. W 1937 roku relacjonował wojnę domową w Hiszpanii, co dało materiał do powieści Komu bije dzwon z 1940 roku. Podczas drugiej wojny światowej był korespondentem wojennym, widział lądowanie w Normandii i był w Paryżu w dniu jego wyzwolenia. Od 1939 roku mieszkał na Kubie, w posiadłości Finca Vigía pod Hawaną, a na swojej łodzi „Pilar” łowił wielkie ryby na Golfsztromie.

Dojrzałość twórcza

W 1927 roku wydał zbiór opowiadań Mężczyźni bez kobiet, a w 1929 roku Pożegnanie z bronią, które ugruntowało jego pozycję. W latach trzydziestych pisał o walkach byków (Śmierć po południu, 1932) i o polowaniach w Afryce (Zielone wzgórza Afryki, 1935). Wydał też powieść Mieć i nie mieć (1937). Wielkim sukcesem okazała się powieść Komu bije dzwon, która w ciągu kilku miesięcy rozeszła się w pół milionie egzemplarzy.

Po wojnie przyszedł trudniejszy okres. Powieść Za rzekę, w cień drzew (1950) przyjęto chłodno. Hemingway odpowiedział na to krótkim utworem Stary człowiek i morze (1952), który przyniósł mu w 1953 roku Nagrodę Pulitzera. W 1954 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Akademia Szwedzka doceniła jego mistrzostwo w sztuce opowiadania, widoczne ostatnio w tym właśnie utworze, i jego wpływ na styl współczesnej prozy. W tym samym roku dwukrotnie przeżył katastrofę lotniczą w Afryce i z powodu odniesionych obrażeń nie pojechał do Sztokholmu po nagrodę.

Był czterokrotnie żonaty, z Hadley Richardson, Pauline Pfeiffer, Marthą Gellhorn i Mary Welsh. Miał trzech synów. W 1959 roku kupił dom w Ketchum w stanie Idaho, a w 1960 roku na zawsze opuścił Kubę. Ostatnie lata życia przyniosły mu ciężką chorobę, depresję i problemy z pisaniem. Zmarł 2 lipca 1961 roku w Ketchum, gdzie odebrał sobie życie.

Spuścizna i znaczenie

Hemingway zmienił sposób pisania prozy w XX wieku. Jego styl jest oszczędny, zdania są krótkie, a uczucia bohaterów rzadko zostają nazwane wprost. Sam porównywał tę metodę do góry lodowej, z której widać tylko niewielką część. Pisarze kolejnych pokoleń albo go naśladowali, albo świadomie się od niego odcinali.

Po śmierci autora ukazały się między innymi wspomnienia z Paryża Ruchome święto (1964) i powieść Wyspy na Golfsztromie (1970). W Polsce Hemingway był bardzo popularny. Wiele jego książek przełożył Bronisław Zieliński, który poznał pisarza osobiście. O ich znajomości opowiada biografia Zielińskiego Na wzgórzach Idaho autorstwa Bartosza Marca. Książki Hemingwaya należą do kanonu literatury światowej i są czytane w szkołach na całym świecie.