Kopciuszek — charakterystyka postaci
Główna bohaterka baśni „Kopciuszek” w wersji Perraulta i w opowieści Londyńskiego w utworze Wybrane baśnie polskie i europejskie. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Kopciuszek to przezwisko, a nie imię. U Perraulta dziewczyna nosi je, bo po pracy siada przy kominku w popiele. W opowieści Londyńskiego ma naprawdę na imię Rózia, a przezwisko wzięło się od kopciu na jej twarzy. W obu wersjach jest córką z pierwszego małżeństwa, którą macocha traktuje jak służącą. Sprząta, zmywa, czyści buty i suknie sióstr, a śpi na słomie na poddaszu albo przesiaduje w kuchni.
Kopciuszek nie buntuje się otwarcie. U Perraulta nie skarży się nawet ojcu, a siostrom pomaga z dobrego serca. Doradza im przy strojach i czesze je pięknie, choć mogłaby się zemścić i uczesać je krzywo. U Londyńskiego dzieli się chlebem z żebrakami i karmi ptaki. Gołębie odwdzięczają się jej potem pomocą. Narrator podkreśla, że dziewczyna czuje swoją krzywdę i marzy o lepszym losie, ale znosi wszystko z pokorą.
Na balu okazuje się piękniejsza od wszystkich panien. Królewicz prosi ją do tańca, a drugiego wieczoru nie odstępuje jej na krok. U Perraulta Kopciuszek bawi się nawet z siostrami, częstuje je owocami i z trudem powstrzymuje śmiech, gdy potem opowiadają jej o tajemniczej księżniczce. Gubi pantofelek, bo zapomina o północy. Gdy przychodzi przymiarka, sama o nią prosi i spokojnie wyjmuje z kieszeni drugi pantofelek.
Zakończenie najlepiej pokazuje jej charakter. W wersji Perraulta Kopciuszek przebacza siostrom z całego serca, zabiera je do pałacu i wydaje za dworzan. U Londyńskiego wchodzi na przymiarkę z podniesioną głową, choć jest usmolona. Narrator wyjaśnia, że praca nikogo nie hańbi.
Cechy — Kopciuszek
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Pracowita | Sama wykonuje wszystkie prace domowe, od zmywania po prasowanie sukien sióstr. |
| Cierpliwa | Znosi przezwiska i upokorzenia i nie skarży się ojcu. |
| Życzliwa | Czesze siostry przed balem, choć one z niej kpią. |
| Wrażliwa | Płacze, gdy siostry odjeżdżają na bal bez niej. |
| Dowcipna | Udaje zaspaną i z trudem powstrzymuje śmiech, słuchając opowieści sióstr o księżniczce. |
| Odważna | Sama prosi o przymiarkę pantofelka, choć siostry się z niej śmieją. |
| Wielkoduszna | Przebacza siostrom i znajduje im mężów na dworze. |
| Wdzięczna | U Londyńskiego chce ucałować rękę czarodziejki, która ją wystroiła. |
Częste pytania — Kopciuszek
Dlaczego bohaterkę nazywa się Kopciuszkiem?
U Perraulta dziewczyna siada przy kominku w popiele, więc domownicy przezywają ją Kocmołuszkiem, a młodsza siostra Kopciuszkiem. U Londyńskiego przezwisko pochodzi od kopciu, który czerni jej twarz w kuchni. Nazwy w innych językach też wiążą się z popiołem, na przykład francuska Cendrillon.
Jak naprawdę ma na imię Kopciuszek?
U Perraulta imię dziewczyny nie pada. W opowieści Londyńskiego nazywa się Rózia, ale wszyscy wołają na nią Kopciuszek tak długo, że sama zapomina swojego imienia.
Kto pomaga Kopciuszkowi pojechać na bal?
U Perraulta pomaga jej matka chrzestna, która jest wróżką. U Londyńskiego najpierw gołębie wybierają za nią mak z popiołu, a potem przychodzi czarodziejka Baba-Dziwo, która otwiera dąb pełen pięknych strojów.
W co wróżka zamienia dynię i zwierzęta?
Dynię zamienia w złotą karocę, sześć myszy w sześć koni, szczura z długimi wąsami w grubego stangreta, a sześć jaszczurek w paziów w barwnych liberiach.
Dlaczego Kopciuszek musi wrócić przed północą?
Wróżka ostrzega, że o północy czary przestaną działać. Karoca znów stanie się dynią, konie myszami, a piękna suknia starym ubraniem.
Ile razy Kopciuszek jest na balu?
U Perraulta jest na balu dwa razy. Za pierwszym razem wychodzi za kwadrans dwunasta, za drugim ucieka o północy i gubi pantofelek. U Londyńskiego bal jest jeden. U braci Grimm w wersji niemieckiej zabawa trwa trzy dni.
Jak królewicz odnajduje Kopciuszka?
Każe przymierzać zgubiony szklany pantofelek wszystkim pannom. Na stopy sióstr nie pasuje, a na nóżkę Kopciuszka wsuwa się bez trudu. U Perraulta dziewczyna wyjmuje jeszcze z kieszeni drugi pantofelek.
Jak Kopciuszek traktuje siostry na końcu baśni?
U Perraulta przebacza im z całego serca, prosi tylko, by ją kochały, zabiera je do pałacu i wydaje za dwóch dworzan. U Londyńskiego siostry i macocha bezsilnie patrzą, jak jedzie do ślubu.
Czy Kopciuszek jest postacią bierną?
Nie do końca. Długo znosi krzywdę, ale ma poczucie, że dzieje się jej niesprawiedliwość, i marzy o zmianie losu. U Perraulta sama podsuwa wróżce pomysł ze szczurem jako stangretem i sama prosi o przymiarkę pantofelka.
Jakie morały dołączył Perrault do „Kopciuszka”?
Pierwszy mówi, że wdzięk i uprzejmość są cenniejsze niż sama uroda. Drugi przypomina, że nawet najzdolniejszy człowiek potrzebuje życzliwych opiekunów, takich jak matka chrzestna Kopciuszka.
Skąd wziął się szklany pantofelek?
Motyw szklanego pantofelka spopularyzował Perrault w 1697 roku. W opowieści Londyńskiego pantofelki są z diamentów, a tylko wyglądają jak szklane.