Hugh Lofting

Wczesne życie i edukacja

Hugh John Lofting urodził się 14 stycznia 1886 roku w Maidenhead w hrabstwie Berkshire w Anglii. Jego rodzicami byli Elizabeth Agnes z domu Gannon i John Brien Lofting, a rodzina miała korzenie angielskie i irlandzkie. Najstarszy brat Hugh, Hilary Lofting, wyemigrował później do Australii i został tam pisarzem.

Hugh uczył się w szkole Mount St Mary’s College w Spinkhill w hrabstwie Derbyshire. Potem wybrał zawód inżyniera budownictwa. W latach 1905–1906 studiował inżynierię w Massachusetts Institute of Technology w Stanach Zjednoczonych. Jako inżynier sporo podróżował po świecie.

Debiut i pierwsze dzieła

Gdy wybuchła pierwsza wojna światowa, Lofting wstąpił do brytyjskiego pułku Irish Guards. Z okopów pisał listy do swoich dzieci i ozdabiał je rysunkami. Nie chciał opowiadać im o wojnie, bo prawdziwe wiadomości z frontu były, jak mówił później, albo zbyt straszne, albo zbyt nudne. Wymyślał więc historie o angielskim lekarzu, który rozmawia ze zwierzętami. W czasie wojny Lofting został ciężko ranny.

W 1919 roku przeniósł się z rodziną do Stanów Zjednoczonych i zamieszkał w Killingworth w stanie Connecticut. Rok później, 25 października 1920 roku, nowojorskie wydawnictwo Frederick A. Stokes wydało jego pierwszą książkę, The Story of Doctor Dolittle, czyli Doktora Dolittle i jego zwierzęta. Autor sam ją zilustrował. Książka spodobała się czytelnikom i zapoczątkowała długi cykl.

Kontekst historyczny

Lofting należał do pokolenia, które przeżyło pierwszą wojnę światową. Przygody doktora Dolittle narodziły się jako odskocznia od wojny, o której ojciec nie chciał pisać dzieciom. Wojna wraca też w jego twórczości dla dorosłych. Jedyną taką książką jest poemat Victory for the Slain z 1942 roku, wydany tylko w Wielkiej Brytanii. Składa się z siedmiu części i mówi o bezsensie wojny, a jego refren głosi, że na wojnie zwyciężają tylko polegli.

Lofting był Anglikiem, ale większość życia pisarskiego spędził w Ameryce. Pierwsza książka o doktorze Dolittle ukazała się najpierw w Nowym Jorku, a dopiero kilka lat później w Wielkiej Brytanii. Pisał je w czasach, gdy Wielka Brytania miała kolonie w Afryce i Azji. Dlatego obraz Afryki w przygodach doktora Dolittle odbija ówczesne poglądy. W XX wieku krytycy zarzucili tym książkom rasizm, a w 1988 roku, za zgodą spadkobierców, wydawnictwo Dell usunęło z nich obraźliwe fragmenty.

Dojrzałość twórcza

Po pierwszym tomie Lofting pisał kolejne części niemal co roku. W 1922 roku wydał Podróże doktora Dolittle, nagrodzone w 1923 roku Medalem Newbery’ego, jedną z najważniejszych amerykańskich nagród za książkę dla dzieci. Potem ukazały się między innymi Poczta doktora Dolittle (1923), Cyrk doktora Dolittle (1924), Ogród zoologiczny doktora Dolittle (1925), Opera doktora Dolittle (1926), Doktor Dolittle na Księżycu (1928) i Powrót doktora Dolittle (1933). Prosiak Gub-Gub doczekał się nawet własnej książki o jedzeniu.

Lofting pisał też inne książki dla dzieci. The Story of Mrs Tubbs (1923) i Tommy, Tilly, and Mrs. Tubbs (1936) to opowieści dla młodszych dzieci o starszej pani, która rozmawia ze swoimi zwierzętami. Porridge Poetry (1924) to zbiór zabawnych wierszy, a The Twilight of Magic (1930) powieść dla starszych czytelników o czasach, gdy magia ustępuje nauce. Pisarz żartował, że długo nie mógł się pogodzić z tym, że jego książki trafiają na półki z literaturą dla młodzieży. Był trzy razy żonaty i miał troje dzieci.

Spuścizna i znaczenie

Hugh Lofting zmarł 26 września 1947 roku w swoim domu w Topanga w Kalifornii. Pochowano go w Killingworth w Connecticut, gdzie zamieszkał po przyjeździe do Ameryki. Po jego śmierci ukazały się jeszcze Doktor Dolittle i Tajemnicze Jezioro (1948), Doktor Dolittle i zielona kanarzyca (1950) oraz zbiór opowiadań Opowieści z Puddleby (1952). W 1958 roku Doktor Dolittle i jego zwierzęta otrzymał pośmiertnie amerykańską nagrodę Lewis Carroll Shelf Award.

Doktor Dolittle stał się jednym z najbardziej znanych bohaterów literatury dziecięcej. Rosyjski pisarz Korniej Czukowski oparł na nim swoją bajkę o doktorze Ajbolicie. Postać pojawiła się w niemym filmie animowanym Lotte Reiniger z 1928 roku, w musicalu z 1967 roku i w filmach z Eddiem Murphym oraz Robertem Downeyem Jr. W Polsce pierwszy tom przełożyła w 1934 roku Wanda Kragen, a dalsze części Janina Mortkowiczowa. Od 2018 roku utwory Loftinga są w Polsce w domenie publicznej, a Wolne Lektury udostępniają przekład Jarka Westermarka.