Podmiot liryczny — charakterystyka postaci
Mówiący w wierszu, wyraziciel postawy patriotycznej w utworze Hymn do miłości ojczyzny. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Podmiot liryczny Hymnu do miłości ojczyzny nie mówi o sobie „ja” i nie podaje żadnych informacji o swoim życiu. Wiemy o nim tylko tyle, ile wynika z jego słów. Zwraca się do miłości ojczyzny w drugiej osobie („Czują cię”, „Dla ciebie”, „Kształcisz”, „Gnieździsz”), a w ostatnim wersie formułuje zdanie bezosobowe „Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać”. Dzięki temu jego głos brzmi jak głos wspólnoty wszystkich patriotów.
Mówiący jest pewny swoich racji. W wersie 2 wygłasza stanowczą tezę z wykrzyknikiem, że miłość ojczyzny czują „tylko umysły poczciwe”. Można go uznać za jednego z tych ludzi, bo zna od środka to, co opisuje. Wie, że miłość ojczyzny zmienia sens cierpienia, przynosi „rozkoszy prawdziwe” i daje siłę, by przyjąć nawet śmierć.
Język podmiotu jest podniosły. Mówi stylem wysokim, właściwym dla hymnu, i używa apostrofy, epitetów, anafor i paradoksów. Nie skarży się i nie lamentuje nad losem kraju. Zamiast tego wychwala uczucie, które każe ojczyznę ratować. Często utożsamia się go z samym Krasickim, który ogłosił wiersz dwa lata po pierwszym rozbiorze, ale tekst tego wprost nie mówi.
Cechy — Podmiot liryczny
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Patriota | Wychwala miłość ojczyzny i uznaje ją za świętość („Święta miłości kochanej ojczyzny”, wers 1). |
| Stanowczy | Wygłasza tezę z wykrzyknikiem i nie dopuszcza wyjątków („Czują cię tylko umysły poczciwe!”, wers 2). |
| Gotowy do poświęceń | Twierdzi, że nie żal żyć w nędzy ani umierać, byle pomóc ojczyźnie (wersy 7–8). |
| Ceniący cnotę | Łączy patriotyzm ze szlachetnością, bo miłość ojczyzny czują „umysły poczciwe” (wers 2). |
| Wzniosły w wyrazie | Mówi stylem wysokim, w formie hymnu, z apostrofą i epitetami („chwalebne blizny”). |
| Myślący paradoksami | Pokazuje, że dla ojczyzny trucizny „smakują”, a więzy nie hańbią (wersy 3–4). |
| Powściągliwy wobec siebie | Nie mówi „ja” i nie opowiada o sobie, bo całą uwagę skupia na adresatce. |
Częste pytania — Podmiot liryczny
Kim jest podmiot liryczny „Hymnu do miłości ojczyzny”?
To mówiący, który nie ujawnia się w pierwszej osobie. Zwraca się do miłości ojczyzny i wychwala ją. Przyjmuje postawę prawdziwego patrioty.
Czy podmiot liryczny mówi o sobie?
Nie. W wierszu nie ma słowa „ja”. Mówiący zwraca się do adresatki w drugiej osobie, a ostatnie zdanie formułuje bezosobowo („Nie żal żyć w nędzy”).
Jaki to typ liryki?
Liryka zwrotu do adresata, nazywana też liryką inwokacyjną. Podmiot przez cały utwór przemawia do uosobionej miłości ojczyzny.
Do kogo zwraca się podmiot liryczny?
Do miłości ojczyzny, nie do samej ojczyzny. Nazywa ją „Świętą miłością kochanej ojczyzny” i mówi do niej „ty”.
Jakie uczucia wyraża podmiot liryczny?
Podziw, cześć i gotowość do ofiary. Nie ma w jego słowach skargi ani rozpaczy, tylko uroczysta pochwała.
Co według podmiotu odróżnia prawdziwych patriotów od innych ludzi?
Szlachetność. Miłość ojczyzny czują „tylko umysły poczciwe”, czyli ludzie zacni i cnotliwi.
Jak podmiot ocenia cierpienie poniesione dla ojczyzny?
Jako coś, co nie hańbi, lecz uszlachetnia. Trucizny „smakują”, więzy są „niezelżywe”, a blizny „chwalebne”.
Na co jest gotów podmiot liryczny?
Na życie w nędzy i na śmierć, jeśli tylko może w ten sposób pomóc ojczyźnie. Mówi o tym w puencie, w wersach 7–8.
Czy podmiot liryczny to sam Krasicki?
Często tak się go odczytuje, bo poeta ogłosił wiersz dwa lata po pierwszym rozbiorze. Tekst jednak tego nie mówi, a bezosobowe sformułowania sprawiają, że głos podmiotu może należeć do każdego patrioty.
Jakim językiem mówi podmiot liryczny?
Stylem wysokim, podniosłym. Używa apostrofy, epitetów, anafor, paradoksów i inwersji, jak przystało na hymn.
Dlaczego podmiot nazywa miłość ojczyzny „świętą”?
Bo uznaje ją za wartość najwyższą, godną czci jak sprawy religijne. Dlatego też poświęca jej hymn, gatunek przeznaczony dawniej dla bóstw.