Janko — charakterystyka postaci
Główny bohater, ubogi wiejski chłopiec z talentem muzycznym w utworze Janko Muzykant. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Janko to syn biednej komornicy z polskiej wsi. Przychodzi na świat tak słaby, że kumy chrzczą go z wody, bo nie wierzą, że doczeka przyjazdu księdza. Mimo to dożywa dziesięciu lat. Jest chudy i opalony, ma wydęty brzuch, zapadłe policzki, prawie białą czuprynę i jasne oczy, wpatrzone jakby w daleki świat. Narrator nie wspomina o jego ojcu. W tekście występują dwie formy imienia – Janko i Janek. Ta druga przeważa od sceny w kredensie.
Chłopiec nie nadaje się do pracy i ludzie uważają go za nierozgarniętego. Ma jednak wielki talent. Słyszy muzykę w szumie boru, w polu, w głosach ptaków i żab, a nawet w wietrze. Nocami słucha muzyki pod karczmą, a w kościele organy wzruszają go do łez. Sam robi sobie skrzypki z gonta i końskiego włosia i gra na nich od rana do wieczora, choć dostaje za to szturchańce.
Największym marzeniem Janka są prawdziwe skrzypce. Instrument lokaja wiszący w dworskim kredensie wydaje mu się świętością. Pewnej nocy zakrada się do kredensu, by go dotknąć. Zostaje złapany i uznany za złodzieja. Po chłoście, którą wymierza mu stójka Stach, umiera trzeciego dnia. Ostatnie słowa chłopca to pytanie, czy Pan Bóg da mu w niebie prawdziwe skrzypki.
Cechy — Janko
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Utalentowany muzycznie | Słyszy muzykę w borze, w polu i w wietrze, a skrzypki z gonta robi sobie sam. |
| Wrażliwy | Gdy w kościele zagrają organy, oczy zachodzą mu mgłą, jakby patrzył już nie z tego świata. |
| Słaby i chorowity | Rodzi się wątły, jest chudy, ma zapadłe policzki i piersi, a na przednówku przymiera głodem. |
| Wytrwały w marzeniu | Gra na swoich skrzypkach od rana do wieczora, choć dostaje za to tyle szturchańców, że wygląda jak obite jabłko. |
| Nieśmiały i zalękniony | Przed sądem stoi z palcem w ustach i wytrzeszczonymi, przestraszonymi oczami, a niesiony przez Stacha do stodółki nie odzywa się ani słowem. |
| Marzycielski | Patrzy na świat jasnymi oczami, wpatrzonymi jakby w niezmierną dal. |
| Kochający matkę | W chwili bólu i przed śmiercią woła matulę. |
Częste pytania — Janko
Kim jest Janko Muzykant?
Głównym bohaterem noweli Sienkiewicza, dziesięcioletnim synem wiejskiej komornicy. Ma wielki talent muzyczny i marzy o prawdziwych skrzypcach.
Jak wygląda Janko?
Jest chudy i opalony, ma wydęty brzuch, zapadłe policzki, prawie białą czuprynę i jasne, wytrzeszczone oczy. Latem chodzi w koszulinie przepasanej krajką i w słomianym kapeluszu.
Kto ochrzcił Janka?
Jedna z kum zebranych przy matce. Tekst nie mówi wprost, czy była to kowalka Szymonowa, czy druga kuma, która radziła ochrzcić chłopca od razu. Kuma ochrzciła go z wody zaraz po urodzeniu, bo bała się, że dziecko nie doczeka przyjazdu księdza.
Jak traktują Janka ludzie we wsi?
Źle. Matka często go bije i nazywa odmieńcem, karbowy bije go rzemieniem za słuchanie wiatru, a ludzie nie wierzą nawet, że w ogóle się wychowa. Przezwisko Muzykant brzmi w ich ustach raczej jak drwina.
Gdzie Janko słyszy muzykę?
Wszędzie. Gra mu bór, bylica w polu, wróble w sadku, żaby, derkacze, koguty, a nawet wiatr w widłach. Nocami słucha skrzypiec i basetli pod karczmą, a w kościele organów.
Z czego Janko zrobił swoje skrzypki?
Z gonta, czyli drewnianej deszczułki do krycia dachów, oraz z końskiego włosia. Nie grały tak pięknie jak skrzypce w karczmie, tylko brzęczały jak muszki albo komary.
Czy Janko chciał ukraść skrzypce?
Narrator mówi, że chłopiec chciał je przynajmniej raz mieć w ręku i przypatrzeć się im bliżej. Nie ma mowy o tym, by chciał je zabrać. Dorośli od razu uznali go jednak za złodzieja.
Co dzieje się z Jankiem w kredensie?
Czołga się do skrzypiec i dotyka strun. Wtedy z kąta odzywa się zaspany głos, ktoś zapala zapałkę, a chłopiec zostaje złapany i pobity.
Jak Janko zachowuje się przed sądem?
Stoi z palcem w ustach i przestraszonymi oczami. Nie wie, gdzie jest i czego od niego chcą. Nie odzywa się ani słowem, dopóki Stach nie zaczyna go bić.
Jak umiera Janko?
Trzeciego dnia wieczorem, na tapczanie w chałupie matki. Słucha przez okno śpiewu dziewcząt i fujarek, a obok leżą jego skrzypki z gonta. Ostatnie słowa kieruje do matki.
Jakie są ostatnie słowa Janka?
Pyta matkę, czy Pan Bóg da mu w niebie prawdziwe skrzypki.
Czego dowodzi historia Janka?
Pokazuje, że talent dziecka z biednej wsi może zginąć bez śladu, jeśli nikt go nie dostrzeże i nie wesprze. Sienkiewicz zestawia los Janka z rozmową państwa, którzy szukają talentów we Włoszech.